افشین: امروز باید برای فناوری کوانتوم تلاش کنیم

باشگاه خبرنگاران جوان - حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، در گفت‌وگویی با معاونت ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر رئیس جمهور با تشریح مهم‌ترین اقدامات و برنامه‌های این معاونت در دولت چهاردهم، از تأکید مستمر مسعود پزشکیان بر آموزش، دانشآموزان و ساختن آینده ایران سخن گفت و اظهار کرد: رئیسجمهور بارها در جلسات دولت پیگیر وضعیت مدرسه‌سازی و توسعه انرژی خورشیدی بوده و معتقد است آینده ایران از مدارس عبور می‌کند.

به گفته افشین، بر همین اساس دو مدرسه نسل جدید در منطقه شهریار با رویکرد آموزش هوشمند و استفاده از فناوری‌های نوین ساخته و تجهیز شده، سکوی ملی هوش مصنوعی راه‌اندازی و زیرساخت‌های فناوری‌های نوظهور از جمله میکروالکترونیک و کوانتوم در دستور کار قرار گرفته است.

وی همچنین از تغییر رویکرد معاونت علمی از حمایت صرف به سمت هدایت و ایجاد بازار برای شرکت‌های دانشبنیان، سرمایه‌گذاری ۳۰ همتی در حوزه‌های راهبردی، برنامه کاهش مصرف انرژی، توسعه مسکن نخبگان، حمایت از دانشجویان دکتری و تدوین برنامه جهش علمی کشور خبر داد و تأکید کرد: حتی اگر زیرساخت‌های علمی و فناورانه کشور در جریان جنگ آسیب ببینند، دانش، خلاقیت و انگیزه جوانان ایرانی از بین نمی‌رود.

متن این گفت‌وگو به شرح زیر است.

حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، با اشاره به نگاه رئیسجمهور به آینده کشور، گفت: یکی از موضوعاتی که آقای پزشکیان در دولت به‌صورت مستمر از من پی‌گیری می‌کنند، موضوع مدرسه است؛ چرا که معتقدند آینده ایران از مدارس عبور می‌کند.

وی افزود: نگاه رئیسجمهور صرفاً ساخت یک ساختمان مدرسه نیست؛ آنچه برای ایشان اهمیت دارد، تغییر در آموزش و حرکت به سمت نسل‌های جدید آموزش است.

آینده ایران از مدارس عبور می‌کند

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور با اشاره به دستور پزشکیان برای مشارکت دستگاه‌ها در مدرسه‌سازی گفت: رئیسجمهور دستور دادند هر وزارتخانه و معاونت در بحث مدرسه‌سازی اقدام کند. ما نیز برای اینکه نشان دهیم میتوان در کشور در نسل‌های جدید آموزش قدم برداشت، پذیرفتیم در یکی از مناطق محروم اطراف استان تهران دو مدرسه بسازیم.

افشین ادامه داد: ابتدا قرار بود یک مدرسه ساخته شود، اما به دلیل اختلاف نظر درباره دخترانه یا پسرانه بودن آن، تصمیم گرفتیم دو مدرسه، یکی دخترانه و یکی پسرانه، احداث کنیم و با توجه به مأموریت معاونت علمی و بنیاد ملی نخبگان، این مدارس را در قالب مدارس استعدادهای درخشان یا سمپاد بسازیم. در منطقه شهریار دو مدرسه با الگوی جدید ساخته شد. این مدارس کاملاً هوشمند هستند و از فناوری‌ها و ابزارهای آموزشی جدید در آن‌ها استفاده شده است.

ساخت دو مدرسه پنجهزار متری در کمتر از چهار ماه

افشین افزود: کلنگ این دو مدرسه اول اردیبهشت سال ۱۴۰۴ زده شد و مجموع زیربنای آن‌ها حدود پنج هزار مترمربع بود؛ هر مدرسه حدود دو هزار و ۵۰۰ مترمربع. با وجود وقوع جنگ ۱۲ روزه، این دو مدرسه در اول مهر، یعنی کمتر از چهار ماه بعد، افتتاح شدند.

وی با توضیح مفهوم مدرسه هوشمند گفت: منظور از مدرسه هوشمند فقط این نیست که یک تابلو هوشمند در کلاس نصب شود. در این مدارس تجهیزات و کیت‌های آموزشی جدید به کار گرفته شده و شیوه آموزش نیز به شکل تعاملی طراحی شده است. تلاش کردیم اگر قرار است کاری انجام دهیم، روی لبه دانش و فناوری باشد و از تکنولوژی‌های جدید برای آموزش استفاده کنیم.

حضور دوباره پزشکیان برای ارتقای کیفی

افشین با اشاره به حضور رئیسجمهور در این مدارس گفت: آقای پزشکیان دو بار در این مدرسه حضور پیدا کردند؛ یک بار برای افتتاح و بار دوم سه ماه بعد. در بازدید نخست، ایشان نکاتی را مطرح کردند و گفتند مدرسه را ارتقا دهید. پس از آن، مدرسه از نظر زیرساخت، کتابخانه و آزمایشگاه به روش‌های نوین و روز تجهیز شد.

افشین تأکید کرد: این موضوع برای رئیسجمهور اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چون کسانی که به آینده ایران فکر می‌کنند، به دانشآموزان فکر می‌کنند.

از آموزش یکطرفه تا مدرسه نسل چهارم

معاون علمی رئیسجمهور با تشریح نسل‌های مختلف آموزش گفت: در آموزش سنتی، معلم وارد کلاس می‌شود و آنچه را می‌داند توضیح می‌دهد؛ مهم نیست دانشآموز چقدر یاد گرفته است. این یک آموزش یکطرفه است. در نسل دوم، آموزش دوطرفه می‌شود و دانشآموز نیز در فرآیند آموزش دخالت دارد. در نسل سوم، دانشآموز علاوه بر مشارکت، پروژه انجام می‌دهد و تا حدی خودش مسیر را راهبری می‌کند.

افشین گفت:، اما نسل چهارم آموزش متفاوت است؛ در این مدل، معلم بیشتر نقش مشاور و تسهیلگر را دارد و دانشآموز با توجه به کنجکاوی خود، لایه‌های بیشتری از دانش را کشف می‌کند.

هوش مصنوعی؛ یکی از موفقیت‌های دولت چهاردهم

افشین با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه هوش مصنوعی اظهار کرد: فکر می‌کنم یکی از موفقیت‌هایی که دولت چهاردهم می‌تواند از آن نام ببرد، تحرک و اتفاقات خوبی است که در زمینه هوش مصنوعی رخ داده؛ زیرساخت لازم برای هوش مصنوعی ایجاد شد و سکوی ملی هوش مصنوعی به وجود آمد. در این سکو ۷۶ شرکت در حال استفاده از ظرفیت‌های آن بودند.

معاون علمی رئیسجمهور با اشاره به آسیب‌های واردشده به این زیرساخت در جریان جنگ گفت: این سکو در جریان جنگ آسیب دید، اما دانش از بین نمی‌رود. یک ماه بعد دوباره آن را راه‌اندازی کردیم و با همان قدرت در حال فعالیت است.

توسعه میکروالکترونیک و فناوری‌های نوظهور

افشین ادامه داد: در حوزه میکروالکترونیک نیز فعالیت بسیار گسترده‌ای انجام و تجهیزات و زیرساخت‌های خوبی ایجاد شد که بخشی از آن‌ها نیز در جنگ آسیب دید و دوباره جایگزین خواهد شد. این فعالیت‌ها در حوزه‌های نوظهور اتفاق افتاد، زیرا نقش خودمان را بیشتر نقش هدایتگری تعریف کردیم.

معاون علمی رئیسجمهور تأکید کرد: سیاست ما این است که اکوسیستم باز باشد و دولت تا جای ممکن در آن دخالت نکند. وقتی یک شرکت دانشبنیان می‌تواند در یک حوزه فعالیت کند، چرا باید دولت وارد تصدیگری شود؟

تغییر رویکرد معاونت علمی؛ از حمایت مستقیم تا ایجاد بازار

افشین با اشاره به تجربه سیلیکونولی گفت: الگوی قبلی ما بیشتر سیلیکونولی بود، اما اگر دقیق نگاه کنیم، سیلیکونولی نیز ترکیبی عمل می‌کند و در بخشی نقش هدایتگر دارد؛ با این تفاوت که در آنجا بازار و صنعت، به دلیل مجهز بودن به فناوری‌های نو، محرک اکوسیستم هستند. وقتی صنعت ما با دانش فاصله دارد و تحریم نیز اجازه نمی‌دهد بازار بین‌المللی داشته باشیم، نمی‌توانیم صرفاً همان الگو را اجرا کنیم؛ بنابراین باید اکوسیستم ترکیبی داشته باشیم. به همین دلیل در دولت چهاردهم و در معاونت علمی، نوع نگاه و سیاست‌گذاری را به شکل اساسی تغییر دادیم.

۳۰ همت سرمایه‌گذاری برای چهار حوزه راهبردی

معاون علمی رئیسجمهور با اشاره به سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده گفت: از ابتدای دولت تا امروز حدود ۳۰ همت سرمایه‌گذاری کردهایم؛ در حوزه‌هایی مانند مواد اولیه شیرخشک، انسولین، برخی واکسن‌های خاص و پلاسما. حدود ۱۰ همت از منابع معاونت بوده و حدود ۲۰ همت نیز اهرم‌سازی شده است. هدف این سرمایه‌گذاری‌ها این است که حدود یک میلیارد دلار کاهش ارزبری برای کشور ایجاد شود.

افشین ادامه داد: دستور رئیسجمهور این بوده که صرفهجویی اتفاق بیفتد و به همین دلیل طرحی آماده کردیم که بر اساس آن صنایع بزرگ هدف‌گذاری شوند و شرکت‌های دانشبنیانی که بتوانند مصرف انرژی را کاهش دهند، از تسهیلات استفاده و گواهی صرفهجویی دریافت کنند.

۱۰ همت برای کاهش مصرف انرژی

وی گفت: یک بسته ۱۰ همتی برای سرمایه‌گذاری در حوزه انرژی آماده کردهایم. اگر این سرمایه‌گذاری در بخش برق انجام شود، حدود ۵۰۰ مگاوات صرفهجویی ایجاد خواهد کرد و اگر صرفاً بر صرفهجویی گاز تمرکز شود، این رقم می‌تواند به حدود دو میلیارد مترمکعب گاز برسد.

افشین همچنین با اشاره به طرح «حمایت از تولید بار اول» گفت: سال گذشته در نمایشگاه نفت، میزان جذب قراردادهای بار اول به حدود ۳۰۰ میلیون دلار رسید؛ در حالی که کل جذب این قانون در پنج سال قبل حدود همین میزان بود. پیشبینی می‌کنیم این رقم در سال آینده به یک میلیارد دلار برسد. این یعنی یک بازار یک میلیارد دلاری برای شرکت‌های دانشبنیان فراهم شده است و این نیز ناشی از تغییر سیاستی است که در دولت چهاردهم ایجاد کردیم.

افشین با اشاره به رویکرد مدیریتی پزشکیان گفت: ترکیب کابینه آقای پزشکیان ترکیبی از بروکرات‌ها و تکنوکراتهاست و اداره چنین کابین‌های طبیعتاً سخت است، اما رئیسجمهور به‌تدریج به این نتیجه رسیدهاند که هدف، انجام کار است و اگر قانون یا آییننام‌های مانع انجام کار می‌شود، باید آن را اصلاح کرد.

وی افزود: ادبیات آقای رئیسجمهور این است که اگر جایی قانون یا آییننامه اجازه نمی‌دهد، آن را اصلاح کنید و کار را انجام دهید.

افشین مثال زد: در موضوع انرژی خورشیدی، گاهی یک قطعه در گمرک می‌ماند و برای آزاد شدن آن، یک دستگاه به دستگاه دیگری ارجاع داده می‌شود. رئیسجمهور معتقد است این فرایندهای بروکراتیک نباید مانع انجام کار شود.

خورشیدی کردن ساختمان‌های وزارتخانه‌ها با دستور پزشکیان

معاون علمی رئیسجمهور گفت: درباره انرژی خورشیدی، معتقد بودیم اگر قرار است درباره توسعه این انرژی صحبت کنیم، باید از خود دولت شروع کنیم و مردم ببینند ساختمان‌های دولتی نیز به انرژی خورشیدی مجهز می‌شوند.

وی افزود: به رئیسجمهور پیشنهاد دادیم اگر پنل‌ها و اینورترها را از شرکت‌های دانشبنیان تأمین کنیم، می‌توانیم پشتبام وزارتخانه‌ها را به انرژی خورشیدی مجهز کنیم و فقط نیاز به یک مصوبه دولت داریم.

افشین ادامه داد: رئیسجمهور همان روز گفتند که روز چهارشنبه مجوز هیئت دولت را می‌گیرند و وقتی پرسیدند چقدر زمان می‌برد، گفتیم یک ماه. تقریباً تمام پشتبام وزارتخانه‌ها را به انرژی خورشیدی مجهز کردیم.

وی تأکید کرد: رئیسجمهور هر بار در دولت دو موضوع را از من پی‌گیری می‌کنند؛ یکی اینکه مدرسه چه شد و دیگری اینکه وضعیت خورشیدی کردن وزارتخانه‌ها به کجا رسید. این نشان می‌دهد این موضوع برای ایشان اهمیت دارد و می‌خواهند انجام شود.

مسکن نخبگان؛ از دستور رئیسجمهور تا واگذاری زمین و مسکن

افشین با اشاره به توجه پزشکیان به نخبگان گفت: یکی دیگر از موضوعاتی که رئیسجمهور به‌شدت دنبال می‌کنند، مسئله نخبگان است. همانطور که به دانشآموزان اهمیت می‌دهند، می‌دانند همین دانشآموزان می‌توانند نخبگان آینده کشور باشند.

وی افزود: چندین بار رئیسجمهور به ما دستور دادند برای مسائل نخبگان پیشنهاد ارائه کنیم. یکی از این موارد، مسکن نخبگان بود که با تأکید ویژه ایشان در دولت چهاردهم پی‌گیری شد.

معاون علمی رئیسجمهور گفت: حدود پنج هزار نخبه در شهرهای مختلف مشمول این برنامه هستند و تاکنون حدود چهار هزار نفر توانستهاند زمین یا مسکن دریافت کنند.

حمایت از دانشجویان دکتری نخبه

افشین ادامه داد: برای نخستین بار در دولت چهاردهم حمایت ویژه‌ای از دانشجویان دکتری عضو بنیاد ملی نخبگان انجام شد؛ البته نه همه دانشجویان دکتری، بلکه دانشجویانی که در طرح‌های پژوهشی و آموزشی بنیاد امتیاز لازم را کسب کردهاند.

وی گفت: از ابتدای دولت، ماهانه ۱۵ میلیون تومان کمکهزینه پرداخت کردیم و از سال بعد این مبلغ به ماهانه ۲۰ میلیون تومان افزایش پیدا کرد.

پزشکیان برای توقف روند نزولی رشد علمی جلسه فوری تشکیل داد

معاون علمی رئیسجمهور با اشاره به وضعیت رشد علمی کشور گفت: در سال‌های اخیر با رکود مواجه بودیم و در مقطعی رشد علمی کشور منفی شد. این موضوع را در دولت به رئیسجمهور ارائه کردم. رئیسجمهور بلافاصله گفتند همان روز جلسه‌ای با حضور وزیر علوم، وزیر بهداشت، معاون اول، سازمان برنامه و بودجه و معاونت علمی برگزار شود تا درباره این مسئله تصمیم جدی گرفته شود.

افشین ادامه داد: در آن جلسه تصمیمات مهمی گرفته شد؛ از جمله تقویت زیرساخت آزمایشگاه‌ها و پی‌گیری مجوز یک و نیم میلیارد دلار از صندوق توسعه ملی برای این موضوع. رئیسجمهور نیز اعلام کردند که مجوز لازم را پی‌گیری خواهند کرد و همزمان مقرر شد برنامه جهش علمی تدوین شود.

انتخاب ۲۰ دانشگاه در برنامه جهش علمی

افشین افزود: در برنامه جهش علمی، ۲۰ دانشگاه را انتخاب کردیم که حدود ۸۰ درصد تولید علم کشور را انجام می‌دهند؛ ۱۱ دانشگاه زیرمجموعه وزارت علوم و ۹ دانشگاه زیرمجموعه وزارت بهداشت. یک همت بودجه برای اجرای طرح‌های آن‌ها اختصاص داده شد.

معاون علمی رئیسجمهور تأکید کرد: علم مانند کاشت گردو نیست که امروز آن را بکاریم و فردا اثرش را ببینیم. برنامه ما سهساله است و ممکن است آثار آن در دولت بعد دیده شود، اما برای ما مهم این نیست که چه کسی نتیجه را می‌بیند؛ مهم این است که امروز بنیان علمی کشور را تقویت کنیم.

دانش با بمب از بین نمی‌رود

افشین با اشاره به آسیب‌های واردشده به زیرساخت‌های علمی کشور در جنگ گفت: در دو جنگی که اتفاق افتاد، بخشی از زیرساخت‌هایی که ایجاد کرده بودیم آسیب دید، اما نگران نیستیم؛ دوباره با قدرت و قوت آن‌ها را خواهیم ساخت. دانش از بین نمی‌رود. آن امید، تفکر، خلاقیت و انگیزهای که در جوانان و نخبگان ایرانی وجود دارد، با بمب و حمله از بین نمی‌رود.

معاون علمی رئیسجمهور گفت: یکی از اهداف دولت چهاردهم این است که زیرساخت آزمایشگاهی کشور را بهبود دهد و تقویت کند. امیدواریم تا پایان دولت، آزمایشگاه‌هایی داشته باشیم که بتوانند در رده بین‌المللی رقابت کنند و نگرانی دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانشبنیان درباره فاصله زیرساخت فناوری کشور با دیگر کشورها برطرف شود.

کوانتوم؛ فناوریای که نقشه فناوری جهان را تغییر می‌دهد

افشین در پایان با اشاره به فناوری کوانتوم گفت: آینده کوانتوم در حوزه‌هایی مانند حسگرهای کوانتومی، خطوط ارتباطی کوانتومی و محاسبات کوانتومی، حتماً نقشه‌های فناوری دنیا را تغییر خواهد داد. امروز روزی است که باید شروع کنیم. اگر قرار است دولت چهاردهم چیزی را به یادگار بگذارد، باید در حوزه‌هایی باشد که آینده فناوری و آینده ایران را می‌سازند.

منبع: ریاست جمهوری