انجمن‌های علمی؛ پیشران گفتگوی مستدل، سدّی در برابر نفرت‌پراکنی و الگوی مسئولیت‌پذیری هستند
به گزارش روابط عمومی وزارت علوم، دکتر وحید شالچی در گردهمایی دبیران اتحادیه‌های انجمن‌های علمی دانشجویی دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی کشور که به میزبانی دانشگاه تربیت مدرس در مازندران برگزار شد، پس از ادای احترام به ارواح طیبه شهدای تاریخ ایران خطاب به برگزیدگان اتحادیه‌ها اظهار کرد: شما دانشجویانی که ابتدا در دانشکده‌های خود و سپس در رقابت میان ده‌ها انجمن علمی برگزیده شده‌اید، واجد قابلیت‌های ارزنده‌ای هستید که سرمایه واقعی این کشور به شمار می‌آید. تجربه زیسته دانشگاهی نشان داده است که دبیران و فعالان انجمن‌های علمی، در آینده کشور بسیار تاثیر گذار خواهند بود.
ضرورت مواجهه علمی با مسائل کشور
دکتر شالچی در ادامه با برشمردن فقدان‌های ساختاری در جامعه ایران خاطرنشان کرد: یکی از آسیب‌های جدی ما این است که گاهی در ساحت علم نیز به مصرف‌کننده صرف بودن عادت می‌کنیم. انجمن‌های علمی دقیقاً یکی از همان گروه‌هایی هستند که می‌توانند با باز کردن باب نقد، گفت‌وگو و به چالش کشیدن گزاره‌ها، جامعه دانشگاهی را از این انفعال خارج کنند.
وی با تأکید بر اینکه حیات کشور به حل علمی مسائل وابسته است، تصریح کرد: ما در دهه‌های گذشته در شاخه‌های گوناگون از علوم انسانی و اجتماعی گرفته تا علوم پایه و فنی‌ومهندسی، مسیرهایی نامناسبی را پیمودیم تنها به این علت که با چالش‌ها به صورت علمی مواجه نشدیم لذا انجمن‌های علمی باید در خط مقدم ارائه راه‌حل‌های علمی برای این مسائل بایستند.
لزوم احیای کلام دانشگاهی
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با آسیب‌شناسی فضای اجتماعی گفت: ما با جامعه‌ای متکثر و متنوع روبه‌رو هستیم و قدیمی‌ترین ملت تاریخیم که همواره در طول اعصار با تنوعات قومی و فرهنگی زندگی کرده‌ایم؛ روح ایرانی بر پایه سازش، هم‌زیستی و کنار آمدن با یکدیگر شکل گرفته است باید مجدد روحیه کلام دانشگاهی و پرهیز از تفرقه افکنی را در جامعه احیا کنیم.
دکتر شالچی با بیان اینکه با گفتمان‌های نفرت زا و دگرناپذیری جامعه را پاره‌پاره می‌کنیم، در تشریح کلام دانشگاهی، گفت: دانشگاه باید کانون اصلی مدارا و تحمل باشد و کلام دانشگاهی صرفاً کلامی نیست که یک دانشگاهی بر زبان می‌آورد، بلکه کلامی است که واجد خصیصه‌های دانشگاهی زیر باشد:
۱. نخست، کلام دانشگاهی کلام محترمانه است؛ احترام به هم‌نوع، سنتی دیرین در هویت ایرانی است. انسان دانشگاهی حتی با منتقد و "دیگری" با احترام سخن می‌گوید.
۲. دوم، کلام مستدل است؛ متقاعدسازی بر پایه برهان، نه با هدف منکوب کردن و تخریب طرف مقابل.
۳. سوم، کلام شواهد‌محور است؛ سخن گفتن مبتنی بر داده‌ها و تجارب عینی، نه بر پایه فریاد زدن و زدن برچسب‌های تند سیاسی و جناحی.
وی افزود: خوشبختانه فضای انجمن‌های علمی فارغ از این مرزبندی‌های تنگ‌نظرانه است. در انجمن علمی رشته، مرز جغرافیایی، قومیت، گرایش فکری و این‌وری و آن‌وری معنا ندارد.
وی ادامه داد: نشستن در گوشه‌ای و لیست کردن سیاهه مشکلات، ساده‌ترین کار ممکن است؛ ارزش والای شما دانشجویان انجمن‌های علمی در این است که خود را بخشی از راه‌حل می‌دانید، نه ناظری منفعل؛ شما با پذیرش بار مسئولیت وارد عرصه شده‌اید تا برای مسائل زیست‌محیطی، اقتصادی، سیاسی و فناورانه کشور راهکار بیابید.
دکتر شالچی در بخش دیگری از سخنان خود توصیه‌های راهبردی به اتحادیه‌ها ارائه کرد:
- تحقق عدالت آموزشی: اتحادیه‌ها هویتی ملی و فرادانشگاهی دارند. اگر دانشگاه‌های پایتخت اساتید برجسته‌تری دارند، وظیفه و بار ارزشی اتحادیه‌هاست که از طریق بستر فضای مجازی و برنامه‌های مشترک، این فرصت‌ها را به دوردست‌ترین دانشگاه‌های کشور برسانند.
- تداوم و پیوستگی در برنامه‌ها: فعالیت‌ها نباید منحصر به یک رویداد بزرگ در سال باشد؛ بلکه شبکه انجمن‌های عضو باید به صورت مستمر و پیوسته درگیر کار تیمی باشند.
- حضور در مرزهای دانش و مطالعات میان‌رشته‌ای: بروکراسی آموزشی در تغییر سرفصل‌های دروس دانشگاهی کند است؛ در حالی که تحولات علمی پرشتاب پیش می‌رود. انجمن‌ها باید پیشگام ورود به علومی همچون هوش مصنوعی و موضوعات میان‌رشته‌ای باشند که در دانش روز دنیا قرار دارند.
- ارتباط وثیق با متن جامعه:فعالیت‌های علمی باید در خدمت گره‌گشایی از زندگی روزمره مردم قرار گیرد.