تسهیلات ویژه ساخت‌وساز با مصالح دانش‌بنیان؛ از استصناع تا پوشش ریسک
به گزارش خبرنگار مهر، اصغر نورالله‌زاده در «رویداد نهضت فناورانه مسکن» که امروز در محل صندوق نوآوری و شکوفایی برگزار شد، گفت: امیدواریم این رویداد بتواند به تحقق اهداف قانون برنامه و تکالیف وزارت راه و شهرسازی در حوزه به‌کارگیری مصالح نوین ساختمانی، هوشمندسازی بخش ساختمان و مسکن، و در مجموع ایجاد تحول در نظام ساخت‌وساز متناسب با شرایط روز کشور و با تکیه بر فناوری‌های نوین کمک کند.
وی افزود: فعالان این حوزه به دلیل تخصص ویژه در بخش مسکن و ساختمان، اشراف بسیار خوبی بر مسائل دارند؛ اما لازم است به چند نکته پیرامون چرایی برگزاری این رویداد اشاره کنم تا در نهایت بتوانیم با هماهنگی شما ابزارهایی طراحی کنیم که در سال‌های آینده، شاهد کاربردی‌سازی هرچه بیشتر مصالح نوین در بخش ساختمان باشیم.
چالش‌های مسکن سنتی؛ شدت مصرف انرژی و طولانی‌شدن پروژه‌ها
نوراله‌زاده با اشاره به آسیب‌شناسی شیوه‌های سنتی ساخت تصریح کرد: همان‌طور که مستحضرید، ما در حوزه مسکن سنتی با چالش‌هایی مواجه هستیم که یکی از مهم‌ترین آن‌ها در حال حاضر «شدت مصرف انرژی» است. با توجه به این‌که اولویت قطعی دولت کاهش مصرف انرژی است، به‌کارگیری ابزارهای نوین در حوزه ساخت و استفاده از تجهیزات کم‌مصرف انرژی از اولویت‌های اساسی به شمار می‌رود که می‌توانیم پیرامون آن سیاست‌گذاری و اقدام عملیاتی کنیم تا محصولاتی که تولیدکنندگان در این زمینه تولید کرده‌اند، وارد بخش ساختمان شود.
رئیس صندوق نوآوری و شکوفایی نکته دوم را «زمان اجرای پروژه‌ها» دانست و اظهار داشت: این مسئله پیش‌تر در وزارت راه و شهرسازی نیز به عنوان یک چالش جدی مطرح بوده است. طولانی‌شدن زمان پروژه‌ها، بهای تمام‌شده ساخت را به‌شدت بالا می‌برد؛ موضوعی که در طرح نهضت ملی مسکن نیز ملموس بود و افزایش زمان، رشد قیمت تمام‌شده را به دنبال داشت. یکی از راهکارهایی که می‌تواند مدت‌زمان اجرا را کوتاه کند، استفاده از مصالح نوینی است که سرعت ساخت را افزایش می‌دهند. موضوع بعدی نیز ارتقای بهره‌وری است که می‌توان آن را با به‌کارگیری این دست مصالح نوین محقق کرد.
تقویت به‌هم‌رسانی عرضه و تقاضا در ساخت‌وساز
وی ادامه داد: در شرایطی که هم عرضه‌کنندگان محصولات نوین و هم تقاضاکنندگان آن در این فضا حضور دارند، برگزاری چنین رویدادهایی به تقویت «به‌هم‌رسانی» کمک می‌کند تا از یک‌سو سازمان ملی زمین و مسکن نقش بسترسازی خود را ایفا کند و از سوی دیگر عرضه‌کنندگان و متقاضیان، نیازها و محصولات خود را به یکدیگر نزدیک‌تر سازند.
نوراله‌زاده با تأکید بر ضرورت طراحی راهکارهای مالی گفت: هرچند سازوکار بازار و قیمت محصول اثرگذار است و سیاست‌ها یا زیرساخت‌های وزارت راه و شهرسازی نیز نقش مشوق را برای سازندگان ایفا می‌کند، اما این فرایند حتماً به ابزارهای مالی حمایتی نیاز دارد.
ارائه تسهیلات استصناع و لیزینگ برای خرید مصالح دانش‌بنیان
وی به تشریح ابزارهای مالی پرداخت و گفت: یکی از ابزارهایی که می‌توان در اختیار شرکت‌ها و سازندگان قرار داد، استفاده از «تسهیلات استصناع-یکی از ابزارهای تأمین مالی نظام بانکی ایران برای تأمین مالی ساخت، تولید، تبدیل یا احداث اموال و طرح‌هایی است که در زمان انعقاد قرارداد هنوز ساخته نشده‌اند» و «تسهیلات لیزینگ» است؛ به این صورت که برای سازندگانی که قصد خرید مصالح نوین فناورانه از شرکت‌های دانش‌بنیان را دارند، فرایند لیزینگ فراهم شود تا بتوانند هزینه‌ها را به‌صورت اقساطی پرداخت کنند. یا این‌که قراردادهای استصناع منعقد شود تا متناسب با پیشرفت ساخت و تحویل، تسهیلات پرداخت شود. این آمادگی وجود دارد که در چارچوبی مشخص، از تقاضاهای خرید محصولات فناورانه شرکت‌های دانش‌بنیان حمایت مالی کنیم و تسهیلات لازم را در اختیار انبوه‌سازان و کارفرمایان بگذاریم تا سرعت به‌هم‌رسانی عرضه و تقاضا ارتقا یابد.
پوشش ریسک نخستین فناوری با ضمانت جبران خسارت
رئیس صندوق نوآوری و شکوفایی صدور ضمانت‌نامه‌ها را محور دیگر حمایت‌ها خواند و تصریح کرد: در کنار ضمانت‌نامه‌هایی که در حال حاضر برای شرکت‌های دانش‌بنیان صادر می‌شود، آمادگی داریم سرویس جدیدی تحت عنوان «پوشش ریسک نخستین فناوری» را راه‌اندازی کنیم. سازندگان ممکن است تردید داشته باشند محصولی که در محیط آزمایشگاهی ارزیابی شده، آیا در محیط واقعی کارگاه نیز پاسخگوی نیاز خواهد بود یا خیر و در صورت عدم کارایی، هزینه خسارت بر عهده چه کسی است. صندوق نوآوری آمادگی دارد این ضمانت‌نامه را برای انبوه‌سازان صادر کند و این اطمینان را بدهد که اگر از یک محصول فناورانه مورد تأیید استفاده شد و خسارتی به بار آمد، جبران آن خسارت بر عهده ما خواهد بود تا اطمینان‌بخشی لازم برای به‌کارگیری فناوری در حوزه مسکن شکل بگیرد.
سرمایه‌گذاری خطرپذیر شرکتی (CVC) و تولید انبوه مصالح نوین
وی با اشاره به حوزه سرمایه‌گذاری اظهار داشت: اخیراً مجوز ایجاد یک صندوق سرمایه‌گذاری خطرپذیر شرکتی (CVC) به مجموعه‌ای متشکل از انجمن انبوه‌سازان و سازندگان محصولات—شامل حدود ۱۵ تا ۱۶ شرکت—اعطا شده است. ما آمادگی داریم در قالب عاملیت مالی، با این CVC وارد هم‌سرمایه‌گذاری در پروژه‌های فناورانه شویم تا چنانچه نیازمند تولید انبوه یک محصول فناورانه و مقیاس‌پذیر شدن آن برای کاهش و اقتصادی‌شدن قیمت تمام‌شده باشیم، با ورود به سرمایه‌گذاری مشترک، مصالح نوین به صورت انبوه وارد بازار شده و در اختیار سازندگان قرار گیرد.
تضمین اصل سرمایه در تأمین مالی جمعی و توکنایز مسکن
نوراله‌زاده در ادامه به روش‌های نوین تأمین مالی اشاره کرد و گفت: در حوزه تأمین مالی جمعی (کرادفاندینگ)، آمادگی داریم ضمانت‌نامه‌هایی را صادر کنیم که پیش از این ارائه نمی‌شد. همچنین علاوه بر کرادفاندینگ، امروز در بخش «توکنایز کردن (توکنیزه‌سازی) مسکن» نیز بحث تضمین مطرح است و ما با سازوکارهایی که برای امین و نگهدارنده دارایی (کاستودین) طراحی کرده‌ایم، آمادگی داریم اصل سرمایه منابعی را که وارد پروژه‌های ساخت می‌شود تضمین کنیم. سود پروژه طبیعتاً به بازدهی خود طرح بستگی دارد، اما اصل سرمایه را تضمین می‌کنیم تا مردم با آسودگی خاطر بدانند اگر در پروژه‌های فناورانه—چه در حوزه ساخت مصالح و چه احداث واحدهای مسکونی—از مسیر تأمین مالی جمعی یا توکنایز مسکن مشارکت کنند، اصل منابع مالی آن‌ها نزد ما محفوظ و تضمین‌شده است.
تشکیل کارگروه مشترک برای پایش و سنجش شاخص‌های پیشرفت
رئیس صندوق نوآوری و شکوفایی تأکید کرد: امیدواریم با این بسته ابزارهای مالی کمک کنیم تا کاربردی‌سازی مصالح نوین در بخش مسکن شتاب گیرد؛ چراکه معتقدیم در حال حاضر سرعت این روند پایین است و باید با سیاست‌های حمایتی، تولیدات فناورانه شرکت‌های دانش‌بنیان را به بدنه صنعت مسکن تزریق کرد.
نوراله‌زاده در پایان پیشنهاد داد: پیشنهاد ما تشکیل یک کارگروه مشترک میان صندوق نوآوری و شکوفایی، سازمان ملی زمین و مسکن، دفتر ساخت فناوری‌های نوین و نمایندگان انبوه‌سازان و تولیدکنندگان مصالح نوین است. در این کارگروه می‌توان ابزارهای مالی را بازطراحی یا در صورت نیاز گسترش داد؛ به‌طوری‌که بخش سیاست‌گذاری تأمین مالی بر عهده صندوق باشد و حوزه اجرا توسط سازمان ملی زمین و مسکن دنبال شود. نتایج این نشست‌ها و کارگروه‌ها باید پس از یک دوره زمانی با شاخص‌های ملموس و قابل سنجش—نظیر میزان رشد سرمایه‌گذاری در تولید مصالح نوین و میزان افزایش کاربرد آن‌ها در ساخت‌وساز—مورد پایش قرار گیرد تا شاهد یک روند رو به رشد در این حوزه باشیم.