جهاد دانشگاهی به‌دنبال تحول هوشمند صنعت مخابرات

باشگاه خبرنگاران جوان؛ پریزاد اقبالی- شیرین گیلکی، رئیس پژوهشکده فناوری اطلاعات و ارتباطات جهاد دانشگاهی، با اشاره به شکل‌گیری ایده برگزاری رویداد هوش مصنوعی اظهار کرد: با توجه به فعالیت سه گروه پژوهشی این پژوهشکده در حوزه‌های مخابرات دیجیتال، سیستم‌های اطلاعاتی هوشمند و توسعه مدل‌های کسب‌وکار، و همچنین قرابت موضوعی فعالیت این گروه‌ها، تصمیم گرفته شد رویدادی با محوریت هوش مصنوعی در صنعت تلکام طراحی و برگزار شود تا زمینه هم‌افزایی ظرفیت‌های پژوهشی و پاسخ‌گویی به نیازهای صنعت مخابرات فراهم شود.

وی با تأکید بر نقش هوش مصنوعی در تحول صنعت ارتباطات افزود: هوش مصنوعی به‌تنهایی راه‌حل همه مشکلات نیست، اما ابزاری قدرتمند برای مواجهه با چالش‌های صنعت تلکام به شمار می‌رود. از این فناوری می‌توان در بهینه‌سازی شبکه‌های مخابراتی، پیش‌بینی خرابی تجهیزات، ارتقای کیفیت خدمات ارتباطی، کاهش و مدیریت مصرف انرژی و شناسایی و پیش‌گیری از تهدیدات سایبری بهره گرفت.

گیلکی با بیان اینکه صنعت مخابرات به دلیل برخورداری از حجم گسترده داده‌ها، فرایندهای عملیاتی متعدد و زیرساخت‌های پیچیده، ظرفیت قابل‌توجهی برای بهره‌گیری از فناوری‌های هوش مصنوعی دارد، تصریح کرد: الگوریتم‌ها و ابزارهای نوین هوشمند می‌توانند به ارتقای بهره‌وری، افزایش پایداری شبکه‌ها و رفع چالش‌های عملیاتی این صنعت کمک کنند.

دریافت ایده‌ها در هفت محور تخصصی

رئیس پژوهشکده فناوری اطلاعات و ارتباطات جهاد دانشگاهی با اشاره به طراحی هفت محور اصلی برای این رویداد گفت: بر اساس نیازها و چالش‌های صنعت مخابرات، فراخوان دریافت ایده در هفت محور تخصصی منتشر شد و دانشجویان، دانشگاهیان و فعالان حوزه فناوری فرصت یافتند طرح‌ها و ایده‌های خود را ارائه کنند. ایده‌های دریافتی پس از ارزیابی و داوری، در روز برگزاری رویداد توسط دبیر علمی معرفی و نتایج این فرایند ارائه خواهد شد.

وی درباره مخاطبان این رویداد اظهار کرد: جامعه هدف رویداد در چند گروه اصلی تعریف شده است که دانشجویان و اعضای جامعه دانشگاهی، فعالان صنعت تلکام، اپراتورهای مخابرات سیار و همچنین سیاست‌گذاران و تصمیم‌گیران حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات را شامل می‌شود.

هفت محور تخصصی رویداد هوش مصنوعی در صنعت تلکام اعلام شد

رئیس پژوهشکده فناوری اطلاعات و ارتباطات جهاد دانشگاهی، با تشریح محور‌های تخصصی رویداد «هوش مصنوعی در صنعت تلکام» گفت: این رویداد در هفت محور تخصصی طراحی شده است که طیف متنوعی از کاربرد‌های هوش مصنوعی در صنعت مخابرات، از توسعه شبکه‌های نسل آینده تا امنیت سایبری و بهبود تجربه مشتری را پوشش می‌دهد.

وی این هفت محور را به شرح زیر اعلام کرد:

۱. شبکه‌های نسل آینده و هوش مصنوعی (Generative Future Networks & AI Native Telecom): تمرکز بر توسعه شبکه‌های مخابراتی نسل آینده با بهره‌گیری از هوش مصنوعی بومی و یکپارچه با زیرساخت شبکه.

۲. هوش مصنوعی مولد و عامل‌محور در صنعت تلکام (Generative & Agentic AI in Telecom): بررسی کاربرد هوش مصنوعی مولد و عامل‌های هوشمند در فرایند‌ها و خدمات صنعت مخابرات.

۳. هوش ترکیبی و توزیع‌شده (Hybrid & Distributed Intelligence): بهره‌گیری از ظرفیت هوش ترکیبی و توزیع‌شده برای ارتقای عملکرد و هوشمندسازی زیرساخت‌های ارتباطی.

۴. هوش مصنوعی و صرفه‌جویی انرژی (AI for Energy Efficiency): استفاده از راهکار‌های هوشمند برای مدیریت مصرف انرژی و افزایش بهره‌وری انرژی در شبکه‌های مخابراتی.

۵. شبکه‌های خودران و بدون مداخله (Autonomous Zero-Touch Networks): توسعه شبکه‌های خودکار با قابلیت مدیریت، پایش و بهینه‌سازی هوشمند، با حداقل نیاز به مداخله انسانی.

۶. هوش مصنوعی، کسب‌وکار تلکام و تجربه مشتری (AI, Telecom Business & Customer Experience): استفاده از هوش مصنوعی برای توسعه مدل‌های کسب‌وکار، ارتقای خدمات و بهبود تجربه مشتریان.

۷. امنیت، اعتماد و حکمرانی هوش مصنوعی (AI Security, Trust & Governance): تمرکز بر امنیت سایبری، افزایش اعتمادپذیری سامانه‌های هوشمند و تدوین سازوکار‌های حکمرانی هوش مصنوعی در صنعت مخابرات.

گیلکی با تأکید بر اهمیت محور هفتم اظهار کرد: محور امنیت، اعتماد و حکمرانی هوش مصنوعی از مهم‌ترین محور‌های این رویداد است که با توجه به اهمیت حفاظت از زیرساخت‌های ارتباطی و مقابله با تهدیدات سایبری، مورد توجه ویژه قرار گرفته است.

برگزاری دو پنل تخصصی و سه سخنرانی کلیدی

گیلکی با تشریح برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای روبرگزاری رویداد بیان کرد: در کنار معرفی و ارائه ایده‌های برتر، دو پنل تخصصی با موضوعات «هوش مصنوعی؛ فرصتی برای بازآفرینی صنعت تلکام» و «از ایده تا اثرگذاری؛ سهم دانشگاه‌ها در تحول صنعت تلکام» برگزار خواهد شد.

به گفته وی، همچنین سه سخنرانی کلیدی با حضور فعالان و صاحب‌نظران صنعت تلکام پیش‌بینی شده است تا ابعاد مختلف کاربرد هوش مصنوعی در صنعت ارتباطات و فرصت‌های همکاری میان بخش دانشگاهی و صنعتی مورد بررسی قرار گیرد.

رئیس پژوهشکده فناوری اطلاعات و ارتباطات جهاد دانشگاهی ادامه داد: دو کارگاه تخصصی نیز در این رویداد برگزار می‌شود که شامل کارگاه «کشف هوشمند تهدیدات در شبکه‌های مخابراتی» و کارگاه «هوش مصنوعی در بهینه‌سازی و خودکارسازی شبکه‌های رادیویی» است.

تبدیل ۲۱ زیرمحور رویداد به دوره‌های آموزشی تخصصی

وی یکی از دستاوردهای مهم این رویداد را توسعه ظرفیت‌های آموزشی در حوزه مخابرات سیار عنوان کرد و گفت: در کنار هفت محور اصلی رویداد، ۲۱ زیرمحور تخصصی تعریف شده است که بر اساس آن‌ها، ۲۱ دوره آموزشی کوتاه‌مدت و تخصصی طراحی و تدوین خواهد شد.

گیلکی افزود: این دوره‌ها در اختیار مراکز آموزشی جهاد دانشگاهی در سراسر کشور قرار می‌گیرد تا زمینه اجرای آن‌ها فراهم شود. هدف از این اقدام، مهارت‌آموزی و توانمندسازی افرادی است که علاقه‌مند به ورود و فعالیت حرفه‌ای در حوزه مخابرات سیار هستند.

ایده‌های برتر؛ از مرحله پژوهش تا اجرای صنعتی و جذب متخصصان

رئیس پژوهشکده فناوری اطلاعات و ارتباطات جهاد دانشگاهی با اشاره به خروجی‌های مورد انتظار این رویداد خاطرنشان کرد: یکی از نتایج اصلی، شناسایی و تبدیل ایده‌های برتر به طرح‌های پژوهشی و پروژه‌های کاربردی خواهد بود. برخی از ایده‌های دریافت‌شده نیز در سطح نمونه اولیه (پروتوتایپ) و نسخه نمایشی (دمو) قرار دارند که ظرفیت معرفی به اپراتورهای مخابرات سیار و بهره‌برداری از آن‌ها در پروژه‌های مشترک وجود دارد.

وی با تأکید بر ضرورت استفاده از توان داخلی در توسعه راهکارهای هوشمند صنعت مخابرات اظهار کرد: شرکت‌های دانش‌بنیان، تیم‌های تخصصی و فعالان داخلی حوزه هوش مصنوعی از ظرفیت‌های ارزشمندی برخوردارند و یکی از اهداف محوری این رویداد، شناسایی و معرفی این توانمندی‌ها و فراهم کردن زمینه استفاده از آن‌ها برای حل مسائل صنعت ارتباطات است.

گیلکی همچنین از استقبال برخی شرکت‌های فعال در حوزه تلکام برای جذب صاحبان ایده‌های برتر خبر داد و گفت: در کنار ابعاد پژوهشی و آموزشی، ایجاد فرصت‌های شغلی و فراهم شدن زمینه جذب و استخدام نیروهای متخصص نیز از دستاوردهای پیش‌بینی‌شده این رویداد است. به این ترتیب، تلاش شده است زنجیره‌ای از شناسایی ایده و استعداد تا توسعه طرح، اجرای صنعتی و اشتغال تخصصی شکل بگیرد.

تداوم رویداد با هدف تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت

وی با اشاره به مشارکت شرکت‌های فعال در صنعت تلکام در فرایند برگزاری رویداد گفت: تعدادی از شرکت‌های این حوزه در مراحل داوری و ارزیابی ایده‌ها، اطلاع‌رسانی و شناسایی ظرفیت‌های علمی و دانشگاهی با ما همکاری کردند و نقش مؤثری در بهره‌گیری از توان تخصصی موجود در کشور داشتند.

رئیس پژوهشکده فناوری اطلاعات و ارتباطات جهاد دانشگاهی در پایان تأکید کرد: انتظار ما این است که این رویداد به نقطه عطفی برای شکل‌گیری پروژه‌های پژوهشی مشترک و تقویت ارتباط مستمر میان دانشگاه و صنعت تبدیل شود. این برنامه یک رویداد مقطعی نخواهد بود، بلکه آغاز سلسله‌ای از رویدادهای ادامه‌دار است؛ به این معنا که با شناسایی مستمر نیازهای صنعت، دریافت مسائل و چالش‌های اپراتورها و مشارکت دانشگاهیان و شرکت‌های فناور، می‌توان به‌صورت مستمر ایده‌ها و راهکارهای جدیدی برای بهینه‌سازی شبکه‌های ارتباطی و رفع مشکلات صنعت مخابرات دریافت و پی‌گیری کرد.