حمایت سه‌ساله از آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی با هدف حل مسائل واقعی کشور
به گزارش خبرنگار مهر، صمد نژادابراهیمی در نشست راهبران آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی با عنوان «توانمندسازی پژوهشگر تا حل مسائل ملی» اظهار کرد: محور اصلی طرح آتف، حمایت از پژوهشگران دارای برنامه تحقیقاتی مشخص و ظرفیت علمی بالا است و الزاماً به معنای ایجاد فضای فیزیکی مستقل برای آزمایشگاه نیست.
وی با بیان اینکه حمایت‌های این برنامه در یک دوره سه‌ساله دنبال می‌شود، افزود: هدف آن است که پژوهشگران در این مدت به توانمندی و استقلال پژوهشی برسند و پس از پایان دوره، فعالیت‌های خود را از طریق همکاری با صنعت، جامعه، دستگاه‌های اجرایی و سایر منابع حمایتی ادامه دهند.
نژادابراهیمی تأکید کرد: اعتبار طرح آتف علاوه بر گرنت پژوهشی سالانه دانشگاه‌هاست و نباید جایگزین حمایت‌های معمول پژوهشی استادان شود. همچنین عملکرد پژوهشگران بر اساس برنامه تحقیقاتی، خط پایه فعالیت‌ها و میزان پیشرفت ارزیابی خواهد شد و گزارش عملکرد هر شش ماه یک‌بار از دانشگاه‌ها دریافت می‌شود.
توسعه همکاری دانشگاه و صنعت در اولویت طرح
مدیرکل دفتر سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی امور پژوهشی وزارت علوم با اشاره به استقبال صنایع از این برنامه گفت: مجموعه‌هایی از صنعت فولاد و پتروشیمی برای همکاری با طرح آتف اعلام آمادگی کرده‌اند و پیشنهاد حمایت از ۱۰۰ آزمایشگاه تحقیقات فردی در حوزه نیازهای بنیاد مستضعفان نیز مطرح شده است.
وی ادامه داد: هدف، تعریف حمایت‌های پژوهشی متناسب با نیازهای واقعی صنایع و توسعه آزمایشگاه‌های تخصصی در حوزه‌هایی مانند کاتالیست، هوشمندسازی فرایندها و مدیریت توسعه است.
نژادابراهیمی با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه به دستاوردهای پژوهشی تصریح کرد: خروجی پژوهش صرفاً مقاله نیست، بلکه تربیت نیروی انسانی متخصص، شکل‌گیری هسته‌های فناور، تولید گزارش‌های سیاستی و حل مسائل واقعی جامعه نیز از دستاوردهای مهم پژوهش محسوب می‌شوند.
وی با بیان اینکه اجرای طرح آتف به معنای توقف حمایت از آزمایشگاه‌های مرکزی و مرجع نیست، گفت: آزمایشگاه‌های مرکزی به دلیل هزینه‌های بالای تجهیزات پیشرفته، نیازمند حمایت‌های مالی جداگانه و گسترده هستند و مسیر حمایتی مستقلی برای آن‌ها در نظر گرفته شده است.
مدیرکل دفتر سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی امور پژوهشی وزارت علوم همچنین از تصویب اختصاص ردیف مستقل برای حمایت از پژوهشگران پسادکتری خبر داد و افزود: آیین‌نامه اجرایی این موضوع در حال تدوین است.
وی درباره نحوه انتخاب پژوهشگران نیز اظهار کرد: پرونده افراد معرفی‌شده از سوی دانشگاه‌ها در شورای راهبری بررسی و ارزیابی می‌شود و پس از تأیید، گواهی رسمی راهبران آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی با امضای وزیر علوم صادر خواهد شد.
ضرورت افزایش سرمایه‌گذاری در پژوهش و ارتقای کیفیت علمی
نژادابراهیمی با اشاره به وضعیت تولیدات علمی کشور گفت: حدود ۲۰ درصد مقالات علمی ایران در بازه ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ در نشریات دهک نخست منتشر شده و میزان همکاری‌های بین‌المللی در تولید مقالات علمی کشور حدود ۳۳ درصد گزارش شده است.
وی افزود: شاخص استناد نرمال‌شده ایران حدود ۰.۹۹ است که نشان می‌دهد برای افزایش اثرگذاری علمی، باید علاوه بر توسعه کمیت تولیدات پژوهشی، بر کیفیت، همکاری‌های بین‌المللی و ارتباط دانشگاه با صنعت تمرکز بیشتری شود.
این مقام مسئول با تأکید بر ضرورت افزایش سهم پژوهش و فناوری از تولید ناخالص داخلی به دو درصد خاطرنشان کرد: بدون افزایش جدی سرمایه‌گذاری در حوزه علم و فناوری، حمایت‌های فعلی بیشتر فرصت تنفس برای پژوهشگران فراهم می‌کند و برای ایجاد تحول اساسی کافی نخواهد بود.
وی همچنین خواستار اصلاح آیین‌نامه ارتقای اعضای هیئت علمی برای حمایت از پژوهش‌های گروهی، همکاری‌های بین‌المللی و پروژه‌های مشترک شد و تأکید کرد: شبکه‌سازی علمی و حل مسائل واقعی کشور بدون فعالیت‌های تیمی امکان‌پذیر نیست.
نژادابراهیمی در پایان ابراز امیدواری کرد اجرای طرح آتف با تقویت همکاری دانشگاه‌ها، پژوهشگران و صنایع، زمینه شکل‌گیری ساختاری جدید در نظام پژوهشی کشور را فراهم کند؛ ساختاری که در آن استقلال علمی، توانمندسازی پژوهشگران و حل مسائل واقعی جامعه در کنار یکدیگر قرار گیرند.