ستاره سهیل یمانی در شبه جزیره عربستان ظاهر شد
باشگاه خبرنگاران جوان؛ جواد فراهانی - ظاهر شدن ستاره سهیل قبل از طلوع آفتاب در افق جنوبی یک پدیده فصلی برجسته است که از زمانهای قدیم برای اعراب شناخته شده بود و با تغییر فصول و آغاز گرمای رو به کاهش تابستان مرتبط است.
در این زمینه، عبدالعزیز الحسینی، محقق آب و هوا و اقلیم، توضیح داد که ظهور سهیل در سپیده دم امروز، اولین مرحله شناخته شده به نام "الطرفه" (به دلیل قرار گرفتن در "انتهای" چشم شیر) است که ۱۳ روز طول میکشد و هفتمین و آخرین مرحله تابستان است. در این دوره، هوا در ساعات پایانی شب به تدریج معتدل میشود، در حالی که گرما در طول روز ادامه دارد.
الحسینی افزود که دوره الطرفه برای کاشت نهال نخل خرما و سایر درختان و همچنین کشت سبزیجات مختلف مناسب است. همچنین این همزمان با مهاجرت مداوم برخی پرندگان و آغاز مهاجرت «الصفری» (پرندهای که با رنگ زرد طلایی روشن و بالهای سیاه خود متمایز میشود) است.
ظهور سهیل (کانوپوس) در فرهنگ عامه بیاهمیت نیست، همانطور که در این ضربالمثل مشهود است: «وقتی ستاره طلوع میکند، برداشت محصول نامطلوب است؛ وقتی خرما و شیر فراوان باشد، هزینههای مهمان کمتر میشود.» این به بهبود آب و هوا در شب و در دسترس بودن خرما و شیر اشاره دارد که هزینه مهماننوازی را کاهش میدهد.
از دیدگاه نجومی، الحسینی توضیح داد که سهیل به عنوان «سهیل الیمانی» (کانوپوس یمن) نیز شناخته میشود، زیرا نشان دهنده جنوب است. این دومین ستاره درخشان پس از شعرای یمانی (الشیعر الیمانیه) است و در سطح جهانی با نام کانوپوس شناخته میشود. تقریباً ۳۱۰ سال نوری از زمین فاصله دارد و در صورت فلکی کارینا (یا کشتی) واقع شده است. برای اعراب، این پدیده با آغاز «طلوع» (طلوع خورشید)، سامانهای متشکل از بیست و هشت طلوع، مرتبط است.
سهیل از مناطقی که تقریباً در عرض جغرافیایی ۳۳ درجه شمالی قرار دارند، قابل مشاهده نیست، اما از بیشتر شبه جزیره عربستان به وضوح قابل مشاهده است و با سفر بیشتر به سمت جنوب، میزان دید ناظر افزایش مییابد.
الحسینی در پایان تأکید کرد که اعراب باستان مشتاقانه منتظر ظهور سهیل (سحیل) بودند و آن را نشانهای از تغییرات فصلی و آغاز کاهش شدت گرما میدانستند. وی خاطرنشان کرد که فصل سهیل به چهار مرحله تقسیم میشود که در طی آن دما به تدریج تغییر میکند و نشان دهنده پایان تابستان و آغاز آب و هوای معتدل مطلوب است.