معلمان چگونه در عصر هوش مصنوعی، کلاس‌های درس را بازطراحی کنند؟
باشگاه خبرنگاران جوان؛ جواد فراهانی - از آنجا که امروزه چت‌بات‌ها به دانش‌آموزان اجازه می‌دهند در عرض چند ثانیه به پاسخ‌های آماده دست یابند، مدارس با چالشی جدی در سنجش درک واقعی مطالب و توانایی دانش‌آموزان در تفکر انتقادی و تحلیل مواجه شده‌اند.
در سانفرانسیسکو، «تریستن چانگ»، معلم علوم انسانی پایه ششم، از سال گذشته بازطراحی روش‌های ارزیابی در کلاس خود را آغاز کرد. او تکلیف نوشتن مقاله در خانه را حذف و به جای آن، از ارزیابی‌های شفاهی استفاده کرد که هدف آن‌ها سنجش میزان تسلط دانش‌آموزان بر مطالب درسی است.
چانگ ۱۵ پرسش را با دانش‌آموزان خود مطرح می‌کند — پرسش‌هایی پیرامون شخصیت‌ها، پیرنگ، مضامین و استعاره‌های موجود در متون ادبی — که دانش‌آموزان می‌توانند تنها در پنج دقیقه به آن‌ها پاسخ دهند.
چانگ خاطرنشان می‌کند که اگرچه فناوری طی سال‌های متمادی به‌تدریج بر روش‌های تدریس تأثیر گذاشته است، اما هوش مصنوعی نشان‌دهنده بنیادی‌ترین تغییر است؛ او می‌افزاید که بسیاری از شیوه‌های مرسوم، دیگر کارایی گذشته را ندارند. با رواج گسترده هوش مصنوعی مولد، معلمان مقاطع راهنمایی و دبیرستان در ایالات متحده در حال بازنگری در نحوه ارزیابی یادگیری هستند.
به گزارش رویترز، برخی از مربیان تصمیم گرفته‌اند تکالیف خانگی را کاهش دهند، فعالیت‌های نوشتاری و بحث‌های کلاسی را افزایش دهند و تکالیف را به‌گونه‌ای بازطراحی کنند که به‌جای تمرکز صرف بر پاسخ‌های نهایی، فرآیند‌های فکری دانش‌آموزان را ارزیابی کنند.
با این حال، در مورد نحوه برخورد با این ابزارها، میان نهاد‌های آموزشی اختلاف نظر وجود دارد. برخی معلمان طرفدار ادغام این ابزارها در فرآیند یادگیری هستند، برخی دیگر ترجیح می‌دهند استفاده از آن‌ها را محدود کنند، و گروه سوم به دنبال راهکاری میانه هستند؛ یعنی بهره‌برداری از مزایای هوش مصنوعی و در عین حال کاهش خطرات ناشی از اتکای بیش‌ازحد به آن.
«آنتِرو گارسیا»، استاد علوم تربیتی در دانشگاه استنفورد و رئیس «شورای ملی معلمان زبان انگلیسی»، اشاره می‌کند که در حالی که بزرگسالان هم‌اکنون از این ابزارها برای انجام وظایف حرفه‌ای گوناگون استفاده می‌کنند، نهاد‌های آموزشی هنوز تعریف دقیقی از معنای این تحول برای محیط کلاس درس ارائه نداده‌اند.
بازگرداندن یادگیری به کلاس درس
همزمان با دسترسی دانش‌آموزان به چت‌بات‌های مبتنی بر هوش مصنوعی از طریق تلفن‌های همراه و رایانه‌ها، معلمان فعالیت‌های آموزشی بیشتری را به کلاس درس منتقل می‌کنند - و تأکید بیشتری بر نوشتن در کلاس، آموزش مستقیم و ارزیابی حضوری دارند.
راستی شاپ، معلم انگلیسی دوره راهنمایی در سانفرانسیسکو، مشاهده کرد که دانش‌آموزان اغلب وقتی احساس می‌کنند که در انجام تکالیف خود غرق شده‌اند یا نمی‌توانند آن‌ها را به تنهایی انجام دهند، برای تکمیل تکالیف خود به هوش مصنوعی روی می‌آورند.
برای رسیدگی به این رفتار، یکی از مربیان شروع به اختصاص زمان بیشتری برای نوشتن در کلاس درس کرد. کار بر روی یک مقاله واحد با دانش‌آموزان کلاس هفتم ممکن است یک ماه کامل طول بکشد، که به معلم اجازه می‌دهد تا تکامل ایده‌های آن‌ها را پی‌گیری کند و به آن‌ها کمک کند تا مهارت‌های خود را به تدریج بسازند.
در نیویورک، بابسون وانگ، معلم ریاضی دبیرستان، تعداد مسائل تکالیف را کاهش و میزان تمرین دانش‌آموزان را در کلاس افزایش داد. این به او اجازه می‌دهد تا نحوه برخورد آن‌ها با مسائل ریاضی را مشاهده کند و درک آن‌ها را از مراحل مورد نیاز برای رسیدن به یک راه‌حل بسنجد.
وانگ خاطرنشان کرد که هوش مصنوعی هم نحوه یادگیری ریاضیات توسط دانش‌آموزان و هم نحوه تدریس آن را تغییر داده است.
تأثیر هوش مصنوعی بر یادگیری همچنان موضوع بحث است
یک آزمایش تصادفی در سال ۲۰۲۵ که توسط دانشگاه هاروارد انجام شد، نشان داد که استفاده از یک معلم مجازی شخصی‌سازی‌شده و مجهز به هوش مصنوعی، نتایج یادگیری را بهبود بخشیده و مشارکت دانش‌آموزان را افزایش می‌دهد.
برعکس، یک مطالعه محدود که در همان سال توسط آزمایشگاه رسانه‌ای MIT انجام شد، نشان داد افرادی که از ChatGPT برای نوشتن مقاله استفاده می‌کردند، کار خود را سریع‌تر انجام می‌دادند، اما به نظر می‌رسید که کمتر درگیر فرآیند تفکر هستند.
با وجود این نتایج متفاوت، هوش مصنوعی جایگاه خود را در آموزش تثبیت کرده است. یک نظرسنجی در سال ۲۰۲۵ توسط شرکت RAND نشان داد که اکثر دانش‌آموزان و معلمان در ایالات متحده - در دروس انگلیسی، ریاضی و علوم - از هوش مصنوعی برای کار‌های مربوط به مدرسه استفاده می‌کنند. ارزیابی مبتنی بر تفکر، نه پاسخ‌های آماده
دسترسی آسان به ابزار‌های هوش مصنوعی (AI) برخی از مربیان را بر آن داشته است تا در روش‌های نمره‌دهی خود تجدید نظر کنند و تأکید بیشتری بر عملکرد در کلاس به جای تکالیف انجام شده در خانه داشته باشند.
بهار گذشته، مگان هایلند، معلم زبان انگلیسی دبیرستان در حومه شهر نیویورک، متوجه شد که برخی از دانش‌آموزان برای استفاده از هوش مصنوعی روی تلفن‌هایشان به دستشویی می‌روند - حتی با وجود اینکه استفاده از تلفن در کلاس درس او ممنوع بود.
در پاسخ، هایلند از دانش‌آموزان خواست که هنگام خروج از کلاس، تلفن‌های خود را بیرون از دستشویی بگذارند. او همچنین وزن فعالیت‌های درون کلاسی را در معیار‌های نمره‌دهی خود افزایش داد و از تکیه بر تکالیف به عنوان روش اصلی تمرین فاصله گرفت.
او خاطرنشان کرد که توانایی او برای اطمینان از اینکه دانش‌آموزان مهارت‌های تفکر انتقادی را توسعه داده‌اند، به ارزیابی عملکرد آن‌ها در مدرسه بستگی دارد.
برخی از معلمان به جای اینکه صرفاً ابزار‌های هوش مصنوعی را ممنوع کنند، ماهیت خود سؤالات را نیز تغییر می‌دهند. از آنجایی که هوش مصنوعی در پاسخ به سؤالات متعارف در مورد شخصیت‌ها، رویداد‌ها و طرح داستان عالی عمل می‌کند، مربیان در حال طراحی تکالیفی هستند که نیاز به تفسیر‌های منحصر‌به‌فرد یا خوانش‌های غیرمتعارف از متون دارند.
بیان راکفیلد، معلم زبان انگلیسی دبیرستان در برانکس، نیویورک، توضیح داد که او تلاش می‌کند سؤالاتی را طراحی کند که هوش مصنوعی هنوز در حل آن‌ها مشکل دارد.
بیانکا راکفیلد، معلم زبان انگلیسی دبیرستانی در برانکسِ نیویورک، می‌گوید تلاش می‌کند پرسش‌هایی طراحی کند که هوش مصنوعی هنوز در ارائه پاسخی جامع به آن‌ها با دشواری روبروست.
یکی از روش‌های او، تعیین تکالیف نوشتاری (مقاله) بر اساس پژوهش‌های دانشگاهی منتشرشده است—که دسترسی به برخی از آن‌ها تنها از طریق پلتفرم‌های اشتراکی امکان‌پذیر است—و این امر دسترسی چت‌بات‌ها به این منابع را دشوارتر می‌کند.
فاصله گرفتن از صفحات نمایش و بازگشت به نوشتن با دست
تأثیر هوش مصنوعی فراتر از تغییر روش‌های ارزیابی بوده است؛ این فناوری همچنین باعث شده برخی از مربیان در مورد اتکای فزاینده به تکنولوژی در کلاس درس تجدیدنظر کنند و به استفاده از دفتر‌های یادداشت، نوشتن با قلم و کاغذ، و انجام پروژه‌های عملی روی آورند.
در یکی از حومه‌های شیکاگو، رکس اووالی، معلم زبان انگلیسی دبیرستان، از دانش‌آموزان می‌خواهد که در آغاز هر کلاس، دفتر‌های نوشتاری خود را از محفظه‌ای که برای این کار در نظر گرفته شده، بردارند. او همچنین استفاده از لپ‌تاپ‌های «کروم‌بوک» (Chromebook) را به حدود ۱۰ درصد از روز‌های تحصیلی محدود کرده است.
اووالی اشاره می‌کند که شاهد افزایش مشارکت دانش‌آموزان بوده است؛ او توضیح می‌دهد که با کنار گذاشتن رایانه‌ها، پنهان کردن سطح واقعی مشارکت دانش‌آموزان در فرآیند یادگیری برای آن‌ها دشوارتر می‌شود.
اگرچه استفاده از کروم‌بوک‌ها و سایر فناوری‌ها در دوران همه‌گیری کووید-۱۹ در مدارس رواج یافت، اما اکنون بسیاری از مناطق آموزشی به دلیل نگرانی‌ها در مورد صرفِ زمانِ بیش‌ازحد پایِ صفحات نمایش، در حال بازنگری در استفاده از این ابزارها هستند.
در کلاس‌های درسِ هایلند، دانش‌آموزان تکالیف خود را با دست انجام می‌دهند، مگر در مواردی که نیاز به تسهیلات آموزشی خاصی باشد. او همچنین روش‌های متنوعی را برای سنجش درک دانش‌آموزان از کتاب‌های مطالعه‌شده ابداع کرده است؛ برای نمونه، از آن‌ها خواسته است تا با انجام یک فعالیت عملی (مانند آشپزی)، نشان دهند که تا چه حد رمان «داستان دو شهر» را درک کرده‌اند.
در یک مورد، دانش‌آموزان از شیرینی‌های سیاه‌وسفید برای به تصویر کشیدن جملات آغازین و مشهور این رمان استفاده کردند؛ جملاتی که تضاد میان «بهترینِ روزگار» و «بدترینِ روزگار» را توصیف می‌کنند.
هایلند توضیح می‌دهد که او به دنبال فعالیت‌هایی است که دانش‌آموزان را وادار کند کار خود را مستقیماً در حضور معلم انجام دهند؛ این کار به او اجازه می‌دهد تا فرآیند تفکر خلاقانه آن‌ها را به‌صورت آنی و همزمان مشاهده کند.
هوش مصنوعی به عنوان ابزاری کمکی در تدریس
با وجود نگرانی‌ها در مورد احتمال سوءاستفاده، همه مربیان هوش مصنوعی را رد نمی‌کنند؛ برخی از آن‌ها از ابزار‌های هوش مصنوعی برای تهیه محتوای آموزشی و متناسب‌سازی آن با سطوح مختلف دانش و مهارت دانش‌آموزان خود بهره می‌برند.
مایکل زاگاری، معلم مطالعات اجتماعی دبیرستان در یکی از حومه‌های نیویورک، از هوش مصنوعی برای تعدیل واژگان اسناد تاریخی متناسب با سطوح مختلف خواندن دانش‌آموزانش و همچنین خلاصه‌سازی مقالات به‌منظور تسهیل استفاده از آن‌ها در کلاس درس بهره می‌برد.
او همچنین دانش‌آموزان را تشویق می‌کند تا در آغاز پروژه‌های پژوهشی از این ابزارها استفاده کنند؛ چرا که به باور او، یادگیریِ نحوه تدوین مؤثرِ «دستورها» (Prompts) و دستورالعمل‌ها برای هوش مصنوعی، می‌تواند به تقویت مهارت‌های تفکر انتقادی در دانش‌آموزان کمک کند.
زاگاری تأکید می‌کند که هوش مصنوعی ماندگار است؛ بنابراین مدارس باید به دانش‌آموزان بیاموزند که چگونه به‌صورت مسئولانه از آن استفاده کنند—درست همان‌طور که پیش‌تر استفاده مسئولانه از اینترنت به آن‌ها آموزش داده شده بود.
در حالی که مربیان می‌کوشند وابستگی به پاسخ‌های آماده را کاهش دهند و از ابزار‌های جدید برای آماده‌سازی درس‌ها بهره بگیرند، در حال بازتعریف مفهوم «یادگیری» در عصر هوش مصنوعی هستند.
ارزیابی دیگر تنها به درستیِ پاسخ یا سرعت انجام یک تکلیف محدود نمی‌شود؛ بلکه اکنون شامل ظرفیت دانش‌آموز برای تفکر انتقادی، تفسیر، خلاقیت و تواناییِ نشان دادنِ مستقلِ درک و فهمِ شخصی اوست.
منبع: الیوم السابع