بومیسازی تجهیزات فرآوری مس و پایش منابع آب
در راستای مأموریت دانشگاه تبریز صورت گرفت؛ بومیسازی تجهیزات فرآوری مس و پایش منابع آب
در راستای مأموریت دانشگاه تبریز صورت گرفت؛
به گزارش روابط عمومی وزارت علوم به نقل از دانشگاه تبریز، دکتر عطالله ندیری عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز و از مجریان مأموریتهای دانشگاهی، در گفتوگو درباره تجربه اجرای مأموریت این دانشگاه در حوزه «توسعه و تقویت زنجیره ارزش صنایع معدنی استان با تأکید بر حل مشکلات موجود» و «شناخت منابع آب استراتژیک استان و ارائه راهکارهای حفاظت کمی و کیفی از منابع آب سطحی و زیر زمین جهت مقابله با خشکسالی و اثرات ثانویه آن»، به تشریح ضرورت اجرای این مأموریت، دستاوردهای حاصل از آن، موانع ساختاری و مالی، تجربههای موفق و الزامات تبدیل مأموریتگرایی به یک رویکرد پایدار و اثربخش پرداخت.
عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز درباره مأموریتهای دانشگاه تبریز اظهار کرد: مأموریتگرایی دانشگاه تبریز در دو حوزه «توسعه زنجیره ارزش صنایع معدنی» و «شناخت و حفاظت از منابع آب استراتژیک» تعریف شده است. آذربایجان شرقی با برخورداری از رتبه نخست ذخایر معدنی کشور و حدود ۸۰۰ واحد معدنی، ظرفیت بالایی دارد، اما خامفروشی، وابستگی به فناوری و تجهیزات وارداتی و چالشهای زیستمحیطی، بهرهبرداری از این ظرفیت را با مشکل مواجه کرده است. از این رو، دانشگاه تبریز بهعنوان دانشگاه معین استان، مأموریت یافته است با بهرهگیری از ظرفیت علمی و آزمایشگاهی خود در حل مسائل واقعی استان نقش ایفا کند.
وی ادامه داد: حاصل این مأموریت، تقویت ارتباط دانشگاه، صنعت و نهادهای فناورانه و تبدیل مسائل صنعتی به پروژههای کاربردی بوده است. همکاری با مجتمع مس سونگون و شرکتهای مس مزرعه، مهر اصل و زرینداغ آستارکان، طراحی و ساخت قطعات فرآوری معدن مس انجرد و اجرای مطالعات پایش آب، خاک و سدهای باطله، ژئوتکنیک و هیدروژئولوژی از جمله این اقدامات است که به کاهش ریسکهای فنی و زیستمحیطی، افزایش بهرهوری، توسعه فرآوری و جلوگیری از خامفروشی کمک کرده است.
این عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز افزود: ایجاد یا توسعه «کلینیک تخصصی صنایع معدنی» میتواند این فعالیتها را نظاممند کرده و با ارائه خدمات فنی و اقتصادی، بهینهسازی فرآوری، هوشمندسازی تجهیزات، بومیسازی فناوری و تربیت نیروی متخصص، زمینه توسعه پژوهشهای مسئلهمحور، شرکتهای دانشبنیان و اشتغال پایدار را فراهم کند.
دکتر ندیری درباره مأموریت منابع آب نیز تصریح کرد: شناخت منابع آب استراتژیک و حفاظت کمی و کیفی از منابع آب سطحی و زیرزمینی، پاسخی به تشدید فشار ناشی از توسعه کشاورزی، صنعت، معدن، رشد جمعیت و تغییرات اقلیمی است. در این مأموریت، پایش و منشأیابی آلایندهها، بررسی کاهش منابع آب، تحلیل خشکسالی و شناسایی منابع آب جایگزین دنبال شده و همکاری با شرکت آب و فاضلاب استان در زمینه بررسی جلبک مخازن سدها و منشأیابی آلودگی آب و خاک، از خروجیهای عملی آن بوده است.
وی در جمعبندی گفت: این دو مأموریت موجب شده پژوهش در دانشگاه تبریز از حالت صرفاً نظری فاصله گرفته و به ابزاری برای حل مسائل اولویتدار استان تبدیل شود و زمینه مدیریت پایدار منابع معدنی و آبی، کاهش آسیبهای زیستمحیطی و توسعه دانشبنیان را فراهم کند.
دکتر ندیری مهمترین موانع ساختاری را «عدم همسویی آییننامههای ارتقا و جذب با مأموریتهای کاربردی، بوروکراسی اداری و مالی، نبود سازوکارهای مالی پایدار و کارکرد جزیرهای گروههای آموزشی» دانست و گفت: نظام ارزیابی همچنان عمدتاً مقالهمحور است و قوانین مالی دانشگاهها نیز با سرعت و نیازهای صنعت همخوانی ندارد. همچنین سهم پژوهشهای مأموریتمحور از بودجه دانشگاهها ناچیز است و ساختار دپارتمانمحور، اجرای پروژههای میانرشتهای را دشوار میکند.
وی درباره نقش استانداری و دستگاههای اجرایی اظهار کرد: استانداری و دستگاههای اجرایی در حوزه مأموریتگرایی دانشگاه تبریز همراهی و همفکری بالایی داشتهاند، اما لازم است شورای راهبری مأموریتهای استانی با دبیرخانه دائمی، اختیار مشخص، بودجه و شاخصهای قابل سنجش تشکیل شود و نیازهای دستگاهها و صنایع به مسائل پژوهشی مشخص و قابل واگذاری تبدیل شود.
این عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز درباره مشکلات مالی نیز گفت: چالشهای مالی تنها به کمبود نقدینگی محدود نمیشود و ناهمخوانی جریان مالی دانشگاه با الزامات صنعت و تأخیر طولانی در پرداخت قراردادهای شرکتهای دولتی و خصولتی، بر پایداری مأموریتها اثر گذاشته است. تسهیل فرآیند اعتبار مالیاتی و تفویض تصویب آن به کارگروه استانی میتواند بخشی از این مشکل را رفع کند.
دکتر ندیری تجربه موفق دانشگاه تبریز را «تبدیل مسائل واقعی استان به پروژههای مشترک دانشگاه و صنعت» دانست و اظهار کرد: همکاری با مجتمع مس سونگون، مس مزرعه اهر، مجتمع مس انجرد، شرکت زرینداغ آستارکان و شرکت آب و فاضلاب استان، در حوزههایی مانند پایش زیستمحیطی، مطالعات ژئوتکنیک و هیدروژئولوژی، سدهای باطله، پایداری هیپها و کیفیت آب، نمونههایی از این تجربهها هستند. همچنین تفاهمنامه دانشگاه تبریز، پارک علم و فناوری آذربایجان شرقی و شرکت موجکام سیکلت برای طراحی و ساخت قطعات فرآوری مس، زمینه بومیسازی تجهیزات و توسعه محصولات دانشبنیان را فراهم میکند.
وی در پایان درباره الزامات تبدیل مأموریتگرایی به رویکردی پایدار گفت: ایجاد ساختار دائمی شامل شورای راهبری، مدیر مأموریت، دبیرخانه اجرایی و کارگروههای تخصصی، اصلاح نظام ارزیابی و ارتقای اعضای هیئت علمی، افزایش وزن پروژههای صنعتی و حل مسائل استانی در ارزیابی علمی، و تقویت دفاتر ارتباط با صنعت، کلینیکهای تخصصی و مراکز انتقال فناوری ضروری است. همچنین باید ارتباط دانشگاه، استانداری، دستگاههای اجرایی و بخش خصوصی از شکل موردی به سازوکاری نهادمند تبدیل شود و با ایجاد «اتاق مأموریتهای استانی» یا سامانه مسائل اولویتدار، نیازهای واقعی استان به بستههای پژوهشی و فناورانه قابل اجرا تبدیل شود.