تالاب‌های هامون و جازموریان؛ کانون‌های مهم تولید گرد و غبار در کشور
بهزاد رایگانی در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با بیان اینکه تالاب‌ها از کانون‌های مهم تولید گرد و غبار در کشور هستند، اظهار کرد: بخش قابل توجهی از گرد و غباری که جمعیت‌های انسانی را تحت تأثیر قرار می‌دهد، به تالاب‌ها مربوط است و تالاب‌هایی که شدت بیشتری در تولید گرد و غبار دارند، از نظر اثرگذاری نیز اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.
تالاب‌های هامون؛ از کانون‌های مهم گرد و غبار در شرق کشور
وی با اشاره به مجموعه تالاب‌های هامون به‌عنوان یکی از مهم‌ترین کانون‌های تولید گرد و غبار، گفت: برآوردها نشان می‌دهد این تالاب‌ها حدود ۲۰۰ تا ۴۰۰ هزار نفر را به‌صورت مستقیم تحت تأثیر قرار می‌دهند.
رایگانی افزود: خشک‌شدن تالاب‌های هامون از جمله تحت تأثیر نرسیدن آب رودخانه هیرمند و سدسازی‌ها، زمینه را برای افزایش گرد و غبار فراهم کرده است.
جازموریان؛ بزرگ‌ترین محدوده تالابی غبارخیز کشور
دبیر ستاد ملی سیاست‌گذاری و هماهنگی مدیریت پدیده گرد و غبار سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به تالاب جازموریان تصریح کرد: این تالاب که بخشی از آن در استان سیستان و بلوچستان و بخش دیگر آن در استان کرمان قرار دارد، از نظر وسعت، بزرگ‌ترین محدوده تالابی غبارخیز کشور به شمار می‌رود.
وی ادامه داد: یکی از دلایلی که نام جازموریان کمتر در مباحث عمومی مربوط به گرد و غبار شنیده می‌شود، جمعیت کمتر در معرض خطر در اطراف آن است؛ چراکه در محدوده پیرامونی این تالاب، روستاها و شهرهای زیادی با جمعیت قابل توجه وجود ندارند.
رایگانی خاطرنشان کرد: با این حال، از نظر وسعت و شدت عملکرد، جازموریان یکی از مهم‌ترین کانون‌های تالابی تولید گرد و غبار در کشور محسوب می‌شود.
نقش تالاب‌های فارس در تولید گرد و غبار
وی با اشاره به دیگر تالاب‌های مهم کشور اظهار کرد: تالاب‌های استان فارس، از جمله بختگان و مهارلو، نیز در این زمینه اهمیت دارند، اما به دلیل جهت جریان باد و اینکه توده‌های گرد و غبار ناشی از آن‌ها لزوماً به سمت مناطق پرجمعیت حرکت نمی‌کنند، شاید کمتر مورد توجه قرار گرفته باشند.
دبیر ستاد ملی سیاست‌گذاری و هماهنگی مدیریت پدیده گرد و غبار افزود: در جنوب استان فارس نیز مجموعه‌ای از تالاب‌های کوچک‌تر وجود دارد که ممکن است نام بسیاری از آن‌ها برای عموم مردم شناخته‌شده نباشد، اما در موضوع گرد و غبار باید مورد توجه قرار گیرند.
تأمین حقابه؛ مهم‌ترین راهکار احیای تالاب‌ها
رایگانی با تأکید بر اینکه مسئله اصلی تالاب‌ها، تأمین حقابه آن‌هاست، گفت: اگر قرار است مشکل تالاب‌ها حل شود، در وهله نخست باید برداشت و استفاده از منابع آبی کنترل شود و در کنار آن، پی‌گیری‌های لازم برای رسیدن آب به تالاب‌ها انجام گیرد.
وی افزود: بدون تأمین آب مورد نیاز تالاب‌ها، سایر اقدامات از جمله نهال‌کاری و اجرای طرح‌های احیایی در داخل تالاب نمی‌توانند اثربخشی پایداری داشته باشند؛ چراکه با وقوع سیلاب‌های دوره‌ای، بخش زیادی از این اقدامات ممکن است از بین برود.
وی تأکید کرد: بنابراین، تأمین حقابه و رفع موانع رسیدن آب به تالاب‌ها باید در اولویت اقدامات مربوط به کنترل گرد و غبار قرار گیرد.
بارش‌های دهه ۷۰ و تأثیر آن بر وضعیت تالاب‌ها
دبیر ستاد ملی سیاست‌گذاری و هماهنگی مدیریت پدیده گرد و غبار سازمان حفاظت محیط زیست در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به وضعیت بارش‌ها در دهه ۷۰ اظهار کرد: بر اساس گزارشی که سازمان هواشناسی در یکی از جلسات ارائه کرده است، در مقطعی از دهه ۷۰ میانگین بارش کشور به حدود ۴۰۰ میلی‌متر رسید؛ رقمی که حدود ۸۰ درصد بیشتر از میانگین بلندمدت عنوان شده است.
وی ادامه داد: این میزان بارندگی موجب شد تالاب‌های کشور آب‌گیری قابل توجهی داشته باشند و حجم زیادی از آب وارد آن‌ها شود.
رایگانی با اشاره به موقعیت جغرافیایی تالاب‌ها توضیح داد: بسیاری از تالاب‌ها در انت‌های حوزه‌های آبخیز و در گودی‌های طبیعی قرار دارند و در نتیجه، مواد محلول و املاح موجود در مسیر جریان آب به آن‌ها منتقل می‌شود. به همین دلیل، شوری خاک در بسیاری از این مناطق به یکی از موانع اجرای اقدامات مؤثر برای مقابله با گرد و غبار تبدیل شده است.
وی در پایان تأکید کرد: برای مقابله مؤثر با گرد و غبار برخاسته از تالاب‌ها، باید ضمن مدیریت مصرف منابع آب و تأمین حقابه زیست‌بوم‌های تالابی، شرایط طبیعی هر منطقه و ویژگی‌های خاک و شوری آن نیز در برنامه‌های احیا و کنترل گرد و غبار مورد توجه قرار گیرد.