راز حلال بودن یک محصول فقط در ترکیبات آن نیست؛ منشأ مواد اولیه و فرایند تولید هم باید احراز شود
دبیر کمیته غذایی همایش بین‌المللی حلال و سلامت گفت: اطمینان از حلال بودن محصولات غذایی، صرفاً به بررسی محصول نهایی یا درج نشان حلال محدود نمی‌شود؛ بلکه مستلزم رصد و ارزیابی علمی تمام مراحل تأمین مواد اولیه، فرآوری، تولید، بسته‌بندی، نگهداری و توزیع است. در این مسیر، بهره‌گیری از روش‌های نوین پژوهشی و ظرفیت آزمایشگاه‌های تخصصی برای شناسایی منشأ ترکیبات محصولات، نقشی تعیین‌کننده در اعتبارسنجی و اطمینان از رعایت الزامات حلال دارد.
در گفتگو با ایفدانا، دکتر عباس مهدیزاده، دبیر کمیته غذایی همایش بین‌المللی حلال و سلامت که صبح دوشنبه ۱۱ آبان در سالن اجلاس سران برگزار می‌شود؛ با تأکید بر ضرورت نگاه جامع و علمی به موضوع حلال در صنایع غذایی، اظهار کرد: تحولات فناوری در صنعت غذا، پیچیده‌تر شدن ترکیبات محصولات و گسترش استفاده از مواد اولیه و افزودنی‌های متنوع، ضرورت ارتقای رویکردهای نظارتی و ارزیابی در حوزه محصولات حلال را دوچندان کرده است. در چنین شرایطی، احراز حلال بودن یک محصول نیازمند شناخت دقیق منشأ مواد اولیه، ماهیت ترکیبات و فرایندهای تولید آن است.
وی افزود: در صنایع غذایی امروز، بسیاری از محصولات حاصل ترکیب چندین ماده اولیه، افزودنی، آنزیم، امولسیفایر، پایدارکننده و مواد کمکی فرایند هستند که ممکن است منشأهای متفاوت گیاهی، حیوانی یا زیستی داشته باشند. ازاین‌رو، بررسی منشأ و نحوه تولید این ترکیبات، مستندسازی اطلاعات فنی و ارزیابی مسیر ورود آن‌ها به چرخه تولید، از الزامات مهم صیانت از اصالت و هویت حلال محصولات غذایی به شمار می‌رود.
دکتر مهدیزاده با اشاره به جایگاه مرکز ملی تحقیقات حلال جمهوری اسلامی ایران در توسعه دانش تخصصی این حوزه تصریح کرد: برخورداری این مرکز از آزمایشگاه تخصصی و ظرفیت‌های پژوهشی برای شناسایی منشأ مواد اولیه و ترکیبات تشکیل‌دهنده محصولات، یکی از مزیت‌های مهم آن به شمار می‌رود. انجام مطالعات و آزمایش‌های تخصصی با بهره‌گیری از روش‌های نوین علمی، امکان بررسی دقیق‌تر ماهیت مواد به‌کاررفته در فرآورده‌ها و ارزیابی انطباق آن‌ها با الزامات حلال را فراهم می‌کند و می‌تواند پشتوانه علمی معتبری برای تولیدکنندگان و نظام ارزیابی محصولات حلال باشد.
دبیر کمیته غذایی همایش بین‌المللی حلال و سلامت ادامه داد: مأموریت این مرکز صرفاً به انجام آزمایش‌های موردی محدود نمی‌شود، بلکه توسعه تحقیقات کاربردی، شناسایی علمی منشأ ترکیبات و به‌کارگیری روش‌های نوین آزمایشگاهی در بررسی فرآورده‌ها از محورهای مهم فعالیت آن است. این ظرفیت می‌تواند به تولیدکنندگان کمک کند تا با شناخت دقیق مواد اولیه و فرایندهای تولید، الزامات لازم برای دریافت و استفاده از نشان حلال را بهتر رعایت کنند.
وی با اشاره به اهمیت یکپارچگی زنجیره تأمین محصولات غذایی حلال گفت: رویکرد علمی در این حوزه باید فراتر از کنترل محصول نهایی باشد و تمام حلقه‌های زنجیره، از تأمین‌کننده مواد اولیه تا تولیدکننده، انبارداری، حمل‌ونقل، بسته‌بندی و عرضه را در بر بگیرد. ایجاد نظام‌های ردیابی‌پذیر، ثبت و تبادل اطلاعات و تفکیک مناسب محصولات و مواد اولیه در مراحل مختلف، می‌تواند احتمال بروز خطا و اختلاط ناخواسته را کاهش دهد و امکان نظارت مؤثرتر را فراهم کند.
دکتر مهدیزاده با تأکید بر ضرورت توجه هم‌زمان به الزامات حلال و اصول ایمنی و کیفیت مواد غذایی افزود: حلال بودن، ایمنی و کیفیت، مفاهیمی مرتبط اما دارای مبانی و الزامات تخصصی متمایزند و هر یک باید در چارچوب علمی و ضوابط مربوط به خود ارزیابی شوند. بنابراین، توسعه نظام‌های ارزیابی و نظارت باید به‌گونه‌ای باشد که ضمن رعایت الزامات شرعی، سلامت مصرف‌کننده و کیفیت محصول نیز به‌صورت دقیق مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به ظرفیت‌های اقتصادی و تجاری نشان حلال در بازارهای جهانی اظهار کرد: بخش قابل‌توجهی از مصرف‌کنندگان در کشورهای مختلف، به‌ویژه جمعیت مسلمان جهان، هنگام انتخاب محصولات غذایی به رعایت الزامات شرعی و اطمینان از حلال بودن محصول توجه دارند. از این منظر، احراز معتبر حلال بودن و برخورداری از نشان قابل اعتماد می‌تواند برای تولیدکنندگان، فرصتی ارزشمند جهت معرفی محصولات، افزایش اعتماد مصرف‌کنندگان و ورود به بازارهای جدید بین‌المللی فراهم کند. به همین دلیل، نشان حلال علاوه بر کارکرد نظارتی و اعتباری، می‌تواند به‌عنوان یکی از مزیت‌های رقابتی در توسعه صادرات و گسترش بازار محصولات غذایی مورد توجه قرار گیرد.
به گزارش تنها مرجع رسمی اخبار سازمان غذا و دارو، ایفدانا، دبیر کمیته غذایی همایش بین‌المللی حلال و سلامت خاطرنشان کرد: برگزاری این همایش فرصتی برای طرح چالش‌های علمی و اجرایی صنعت غذا، تبادل تجربه میان متخصصان و فعالان این حوزه و ایجاد پیوند مؤثرتر میان مراکز پژوهشی، نهادهای نظارتی و بخش تولید است. انتظار می‌رود با هم‌اندیشی صاحب‌نظران، زمینه شناسایی اولویت‌های پژوهشی، تقویت زیرساخت‌های آزمایشگاهی و تدوین راهکارهای عملی برای ارتقای جایگاه محصولات غذایی حلال فراهم شود.