فاصله فناوری‌های نوین با ساخت‌وساز واقعی/ وزارت راه و نظام مهندسی پاسخگو باشند

باشگاه خبرنگاران جوان؛ پریزاد اقبالی - پژمان جوزی، رئیس انجمن صنعت ساختمان، در رویداد «نهضت فناوری در ساخت مسکن» با اشاره به ضرورت تحول در شیوه‌های ساخت‌وساز اظهار کرد: با وجود سال‌ها تأکید بر صنعتی‌سازی ساختمان، استفاده از فناوری‌های نوین، ارتقای کیفیت و افزایش بهره‌وری، همچنان فاصله قابل توجهی میان اهداف مطرح‌شده در اسناد و برنامه‌ها با آنچه در بسیاری از پروژه‌های ساختمانی اتفاق می‌افتد، وجود دارد.

وی با طرح این پرسش که چه نهاد یا سازمانی باید مسئولیت این فاصله را بپذیرد، افزود: تورم، تحریم، افزایش قیمت مصالح و کمبود منابع مالی از چالش‌های واقعی صنعت ساختمان هستند، اما نمی‌توان این عوامل را توجیهی برای تأخیر در اصلاح فرایندها، ضعف هماهنگی نهادی و استفاده ناکافی از فناوری‌های موجود دانست.

جوزی تأکید کرد: زمان آن رسیده است که از مرحله بیان کلی مشکلات عبور کنیم و درباره مسئولیت‌ها، عملکرد دستگاه‌ها و نتایج اقدامات انجام‌شده به‌صورت شفاف سخن بگوییم.

وزارت راه درباره هزینه واقعی و زمان تحویل مسکن گزارش دهد

رئیس انجمن صنعت ساختمان با اشاره به مسئولیت وزارت راه و شهرسازی در سیاست‌گذاری کلان حوزه مسکن گفت: انتظار جامعه از این وزارتخانه صرفاً اعلام برنامه‌های جدید یا تعیین اهداف کمی برای ساخت مسکن نیست، بلکه باید سازوکاری کارآمد برای تحقق اهداف و ارزیابی نتایج آن‌ها ایجاد شود.

وی افزود: وزارت راه و شهرسازی باید مشخص کند چه برنامه اجرایی منسجم و قابل ارزیابی برای تبدیل فناوری‌های نوین به جریان اصلی تولید مسکن دارد و سهم روش‌های صنعتی و پیش‌ساخته در پروژه‌های ساختمانی چگونه اندازه‌گیری می‌شود.

جوزی ادامه داد: وزارتخانه متولی مسکن باید بتواند فراتر از تعداد واحد‌های برنامه‌ریزی‌شده، درباره کیفیت ساخت، هزینه تمام‌شده، زمان تحویل و استطاعت خانوار‌ها برای تأمین مسکن گزارش روشنی ارائه دهد.

وی تصریح کرد: نمی‌توان از افزایش تولید مسکن سخن گفت، اما درباره هزینه نهایی آن برای خانوار‌ها سکوت کرد. همچنین نمی‌توان افزایش سرعت ساخت را مطالبه کرد، اما تأخیر‌های ناشی از ناهماهنگی‌های اداری و اجرایی را نادیده گرفت.

مطالبه تدوین برنامه ملی صنعتی‌سازی ساختمان

رئیس انجمن صنعت ساختمان با تأکید بر ضرورت تدوین برنامه‌ای ملی و زمان‌بندی‌شده برای توسعه صنعتی‌سازی ساختمان اظهار کرد: وزارت راه و شهرسازی باید برنامه‌ای منطبق با تحولات عصر دیجیتال ارائه کند که در آن اهداف کمی، مسئولیت دستگاه‌ها، منابع مورد نیاز و شاخص‌های ارزیابی به‌صورت مشخص تعریف شده باشد.

وی خواستار مقایسه عملکرد پروژه‌های صنعتی‌سازی با روش‌های متعارف ساخت شد و گفت: هزینه واقعی، مدت اجرا، کیفیت، ایمنی و هزینه‌های بهره‌برداری باید در پروژه‌های منتخب ارزیابی و نتایج آن به‌صورت شفاف منتشر شود؛ حتی در مواردی که عملکرد پروژه‌ها با اهداف اولیه فاصله داشته است.

جوزی تأکید کرد: این موارد مطالباتی غیرمتعارف نیستند، بلکه حداقل انتظارات از سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد به شمار می‌روند.

فناوری نباید به افزایش هزینه و بروکراسی ساخت‌وساز منجر شود

وی با اشاره به ظرفیت فناوری‌هایی مانند مدل‌سازی اطلاعات ساختمان (BIM)، هوش مصنوعی، طراحی دیجیتال، تولید صنعتی قطعات و سامانه‌های هوشمند مدیریت پروژه گفت: استفاده مؤثر از این فناوری‌ها مستلزم وجود مقررات روشن، قرارداد‌های مناسب، استاندارد‌های معتبر و تأمین مالی قابل پیش‌بینی است.

رئیس انجمن صنعت ساختمان افزود: انتظار نداریم یک فناوری خاص بدون بررسی به همه پروژه‌ها تحمیل شود، بلکه انتخاب فناوری باید بر اساس شواهد، معیار‌های شفاف و توجیه فنی و اقتصادی صورت گیرد.

وی هشدار داد: فناوری نباید به بهانه‌ای برای افزایش تشریفات اداری یا تحمیل هزینه‌های غیرضروری به سازندگان و مردم تبدیل شود. هر الزام جدید باید متناسب، قابل اجرا و از نظر اقتصادی توجیه‌پذیر باشد.

انتقاد از عملکرد نظام مهندسی؛ امضای برگه بدون مسئولیت کافی نیست

جوزی در بخش دیگری از سخنان خود با انتقاد از برخی رویه‌های موجود در سازمان نظام مهندسی ساختمان اظهار کرد: این سازمان مسئولیتی فراتر از حفظ ساختار‌های اداری و انجام فرایند‌های متعارف دارد و باید در ارتقای کیفیت ساخت‌وساز، گسترش دانش فنی و توسعه روش‌های نوین مهندسی نقش مؤثر و قابل سنجشی ایفا کند.

وی با طرح این پرسش که آیا نظام حرفه‌ای ساختمان به اندازه کافی با تحولات فناوری در جهان هماهنگ شده است، افزود: جامعه مهندسی نباید صرفاً ضامن رعایت فرایند‌ها باشد، بلکه باید به یکی از موتور‌های اصلی ارتقای کیفیت و بهره‌وری در صنعت ساختمان تبدیل شود.

رئیس انجمن صنعت ساختمان تأکید کرد: سازمان نظام مهندسی باید در توسعه آموزش‌های کاربردی، شناسایی موانع مقرراتی و ترویج تجربه‌های موفق نقش‌آفرینی کند، نه اینکه امضای برگه‌های بدون مسئولیت را ترویج دهد.

پیشنهاد واگذاری رفع موانع فناوری ساخت به کارگروه تخصصی مسکن

جوزی با تأکید بر ضرورت هماهنگی میان وزارت راه و شهرسازی، سازمان نظام مهندسی، دانشگاه‌ها، شرکت‌های فناور، تولیدکنندگان مصالح و فعالان صنعت ساختمان گفت: سیاست‌گذاری بدون مشارکت مؤثر دانش فنی ممکن است به برنامه‌هایی منجر شود که در مرحله اجرا با مشکلات جدی مواجه شوند.

وی پیشنهاد کرد سازوکاری مشترک و تخصصی برای توسعه فناوری‌های نوین و صنعتی‌سازی ساختمان با وظایف مشخص، برنامه زمان‌بندی‌شده و شاخص‌های عملکردی ایجاد شود.

رئیس انجمن صنعت ساختمان افزود: اکنون که کارگروه تخصصی رفع موانع تولید مسکن ذیل شورای عالی مسکن تشکیل شده است، مناسب است موضوع توسعه فناوری‌های نوین در ساخت‌وساز و نحوه نظارت بر آن نیز در دستور کار این کارگروه قرار گیرد.

وی تصریح کرد: این سازوکار نباید به تشکیل شورای دیگری با جلسات متعدد و نتایج نامشخص منجر شود، بلکه باید مأموریت آن رفع موانع واقعی و دستیابی به نتایج قابل اندازه‌گیری باشد.

طرح ۶ مطالبه برای تحول صنعت ساختمان

رئیس انجمن صنعت ساختمان در ادامه با تشریح شش مطالبه اصلی فعالان این صنعت اظهار کرد: نخستین مطالبه، تدوین برنامه اجرایی توسعه ساخت صنعتی و پیش‌ساخته با مشارکت نهاد‌های حرفه‌ای و صنعتی و تعیین دقیق اهداف، منابع، مسئولیت‌ها و شاخص‌های موفقیت است.

وی افزود: دومین مطالبه، فراهم کردن چارچوب‌های فنی و اجرایی برای ارزیابی و به‌کارگیری فناوری‌های نوین از جمله مدل‌سازی اطلاعات ساختمان و سامانه‌های جدید ساخت، بدون تحمیل الزامات غیرضروری به پروژه‌هاست.

جوزی، اصلاح آموزش‌های حرفه‌ای سازمان نظام مهندسی با تمرکز بر فناوری‌های روز، مهارت‌های کاربردی و کنترل کیفیت مبتنی بر داده را سومین مطالبه عنوان کرد.

وی ادامه داد: چهارمین مطالبه، تدوین شاخص‌های دقیق برای ارزیابی ایمنی، دوام، عملکرد انرژی، کیفیت اجرا و هزینه نگهداری ساختمان‌هاست؛ زیرا کیفیت نباید صرفاً به تکمیل مدارک یا طی مراحل اداری محدود شود.

رئیس انجمن صنعت ساختمان، مقایسه مستقل و قابل بررسی پروژه‌های صنعتی با روش‌های متعارف ساخت از نظر هزینه، زمان اجرا، پرت مصالح، کیفیت و ایمنی را پنجمین مطالبه دانست.

وی ششمین مطالبه را گزارش‌دهی شفاف وزارت راه و شهرسازی و سازمان نظام مهندسی درباره اقدامات انجام‌شده، موانع باقی‌مانده و نتایج حاصل‌شده بر اساس شاخص‌های روشن عنوان کرد.

ناکارآمدی در تولید مسکن یک مسئله ملی است

جوزی در پایان با تأکید بر اینکه مسکن صرفاً یک موضوع عمرانی نیست، خاطرنشان کرد: مسکن با امنیت اقتصادی خانواده‌ها، امکان تشکیل زندگی، عدالت اجتماعی و اعتماد عمومی ارتباط مستقیم دارد و هنگامی که دسترسی به مسکن مناسب دشوار می‌شود، ناکارآمدی در تولید ساختمان دیگر مسئله‌ای صرفاً فنی نیست، بلکه به موضوعی ملی تبدیل می‌شود.

وی تأکید کرد: مطالبات مطرح‌شده با هدف تقابل با نهاد‌های مسئول نیست، بلکه هدف، استفاده مؤثرتر از ظرفیت دستگاه‌های سیاست‌گذار و نهاد‌های حرفه‌ای برای کاهش هزینه ساخت، افزایش کیفیت، ارتقای بهره‌وری و تسهیل دسترسی مردم به مسکن مناسب است.