قابلیت ماه برای تبدیل شدن به مرکزی برای تولید نیمهرساناها
باشگاه خبرنگاران جوان؛ جواد فراهانی- شرایط موجود در ماه، با توجه به در دسترس بودن مواد اولیه — به‌ویژه خاک ماه که حاوی سیلیسیم است — و همچنین امکان ایجاد یک فرآیند تولید پاک از نظر زیست‌محیطی، می‌تواند برای ساخت نیمهرساناها بسیار مناسب باشد.
برخلاف زمین، در محیط فضا آلاینده‌ها و گاز‌های منتشرشده در جو انباشته نمی‌شوند. این نکته را الکساندر لاتیشف، عضو آکادمی علوم روسیه و مدیر «موسسه فیزیک نیمهرساناها» در این آکادمی، در گفت‌و‌گو با خبرنگاران در حاشیه مجمع علمی «دره طلایی» (Golden Valley) — که هم‌اکنون در دانشگاه دولتی نووسیبیرسک روسیه در حال برگزاری است — مطرح کرد.
لاتیشف توضیح داد: «ماه حاوی موادِ دارای سیلیسیم است که می‌توان از آن‌ها برای تولید نیمهرساناها استفاده کرد. طبیعتاً این امر مستلزم توسعه فناوری‌های تخصصی است، اما معتقدم که بشر دیر یا زود به سمت توسعه این حوزه حرکت خواهد کرد.» وی افزود که «موسسه کورچاتوف» روسیه هم‌اکنون آمادگی تولید نیروگاه‌های هسته‌ای کوچک‌مقیاس را برای تأمین برق در سطح ماه دارد.
به گفته لاتیشف، سیلیسیم استخراج‌شده از «رگولیت» (خاک ماه) می‌تواند به عنوان ماده اولیه برای تولید قطعات مورد استفاده در سلول‌های فتوولتائیک (خورشیدی) و ریزالکترونیک‌ها (میکروالکترونیک) به کار رود.
او همچنین خاطرنشان کرد که محیط فضا مزایای فناورانه منحصربه‌فردی دارد؛ از جمله وجود خلأ طبیعی و نوسانات شدید دمایی که می‌تواند برخی مراحل فرآیند تولید نیمهرساناها را ساده‌تر کند. علاوه بر این، تولید در ماه از نظر زیست‌محیطی سازگارتر خواهد بود، زیرا آلاینده‌ها در جو انباشته نمی‌شوند، بلکه در فضای بیکران پراکنده می‌شوند.
از سوی دیگر، این دانشمند یادآور می‌شود که پیاده‌سازی این فناوری نیازمند غلبه بر چالش‌های مهندسی بزرگی است؛ از جمله توسعه روش‌های تخصصی برای فرآوری مواد موجود در ماه، کنترل دقیق پارامتر‌های رشد کریستال، و تضمین تأمین انرژی مطمئن. در این میان، راکتور‌های هسته‌ای کوچک‌مقیاس می‌توانند گزینه‌ای مناسب برای برآورده کردن این نیاز باشند.
علاوه بر این، لاتیشف تأکید می‌کند که ایجاد یک سیستم لجستیکی جامع نیز ضروری خواهد بود که شامل انتقال تجهیزات به ماه و بازگرداندن محصولات تولیدشده به زمین باشد.
شایان ذکر است که چهارمین مجمع علمی و صنعتی «دره طلایی» (Golden Valley) قرار است در روز‌های ۲۹ و ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ در دانشگاه دولتی نووسیبیرسک برگزار شود.
این مجمع که دانشمندان، مدیران شرکت‌ها و نمایندگان مقامات فدرال و محلی را گرد هم می‌آورد، به موضوعات متنوعی از جمله فناوری‌های صنعتی، شتاب‌دهی به نوآوری‌های علمی و توسعه پروژه‌های مشترک میان جامعه علمی و بخش تجاری خواهد پرداخت.