از تولید میگوی SPF تا تولید تجاری جلبک در راستای مأموریت دانشگاه هرمزگان
به گزارش روابط عمومی وزارت علوم، دکتر عبدلی اظهار کرد: نخست، موقعیت ممتاز استان هرمزگان بهعنوان دارنده طولانیترین نوار ساحلی کشور و ظرفیتهای بالقوه آن در حوزه شیلات، آبزیپروری و اقتصاد دریاپایه، این استان را به بستری مناسب برای تمرکز علمی و فناورانه تبدیل کرده است. دوم، شکاف موجود میان توان علمی دانشگاه و میزان بهرهگیری واقعی از آن در پاسخ به نیازهای این بخش، ضرورت تعریف یک چارچوب مأموریتمحور را آشکار میسازد. سوم، تحول نقش دانشگاه از نهادی صرفاً آموزشی به بازیگری فعال در توسعه اقتصادی و فناورانه استان، هدف راهبردی این مأموریت را شکل میدهد.
عضو هیئت علمی دانشگاه هرمزگان گفت: اجرای این مأموریت زمینه را برای حضور فعالتر دانشگاه در حل مسائل استان فراهم کرد و ارتباط دانشگاه با صنعت و بخش خصوصی را بیش از گذشته گسترش داد. همچنین توسعه زیرساختهای پژوهشی و فناورانه، افزایش ظرفیت نوآوری و تجاریسازی، گسترش همکاریهای ملی و بینالمللی، مشارکت مؤثرتر دانشگاه در تصمیمسازیهای مرتبط با حوزه شیلات و اقتصاد دریاپایه و فراهم شدن بستر اجرای پروژههای کاربردی و مسئلهمحور، از مهمترین نتایج این مأموریت بوده است.
وی درباره مهمترین موانع ساختاری و سازمانی در اجرای مأموریت دانشگاهی نیز گفت: بر اساس تجربه اجرای این مأموریت، یکی از مهمترین موانع، نبود سازوکار منسجم و پایدار برای هماهنگی بین دستگاهی و پیشبرد مأموریتهای دانشگاهی در سطح استان است.
به گفته دکترعبدلی، اگرچه در سالهای اخیر همکاریهای خوبی میان دانشگاه، دستگاههای اجرایی و بخش خصوصی شکل گرفته است، اما این همکاریها بیشتر بر اساس نیازهای مقطعی یا اجرای پروژههای مشخص بوده و هنوز به یک چارچوب همکاری مستمر با مسئولیتهای روشن و سازوکار مشخص تبدیل نشده است.
وی ادامه داد: از سوی دیگر، تمرکز برخی اختیارات در سطوح بالاتر، طولانی بودن فرآیندهای اداری، محدودیت در تأمین منابع مالی، تغییرات مدیریتی در برخی دستگاههای همکار و نبود مشوقهای کافی برای مشارکت دستگاههای اجرایی در پروژههای مشترک، بر روند اجرای برنامهها تأثیرگذار بوده است.
دکترعبدلی تصریح کرد: در نتیجه، بخشی از ظرفیتهای علمی و فناورانه دانشگاه با تأخیر وارد مرحله اجرا شده و پیشبرد برخی برنامههای مشترک نیز بیش از آنکه به توان علمی دانشگاه وابسته باشد، تحت تأثیر فرآیندهای اداری و هماهنگیهای بیندستگاهی قرار گرفته است.
عضو هیئت علمی دانشگاه هرمزگان و از مجریان مأموریتهای دانشگاهی در ارزیابی نقش استانداری و دستگاههای اجرایی استان در حمایت از اجرای مأموریت افزود: استانداری هرمزگان و دستگاههای اجرایی مرتبط، بهویژه ادارهکل شیلات، پارک علم و فناوری و سایر نهادهای همکار، در شکلگیری و پیشبرد مأموریت دانشگاه نقش مؤثری ایفا کردهاند.
به گفته وی، برگزاری جلسات مشترک، مشارکت در شناسایی نیازهای اولویتدار استان، تعریف پروژههای کاربردی و ایجاد زمینه تعامل میان دانشگاه، صنعت و بخش خصوصی، بستر مناسبی برای اجرای برنامههای مأموریتمحور فراهم کرده است.
عضو هیئت علمی دانشگاه هرمزگان گفت: اجرای طرحهایی نظیر امکانسنجی تولید میگوی SPF (Specific Pathogen Free)، توسعه فناوری و تولید تجاری گونههای مختلف جلبک و شکلگیری همکاریهای مشترک پژوهشی و فناورانه، از نتایج این تعاملات بوده است.
وی با تأکید بر ضرورت ارتقای سطح این همکاریها اظهار کرد: تحقق کامل اهداف مأموریت مستلزم ارتقای این همکاریها از سطح مشارکتهای موردی به یک نظام همکاری پایدار است.
وی ادامه داد: انتظار میرود با پیشبینی سازوکارهای مشخص برای تأمین مالی پروژههای مأموریتمحور، واگذاری بخشی از مسائل تخصصی استان به دانشگاه، مشارکت مؤثرتر دانشگاه در فرآیندهای تصمیمسازی و برنامهریزی استانی، تسهیل انعقاد قراردادهای پژوهشی و حمایت هدفمند از تجاریسازی دستاوردهای علمی، زمینه برای بهرهگیری حداکثری از ظرفیتهای دانشگاه در توسعه استان فراهم شود.
دکترعبدلی درباره مشکلات مالی و بودجهای اجرای مأموریت نیز گفت: یکی از مهمترین مشکلات در اجرای این مأموریت، نبود منابع مالی پایدار و متناسب با نیازهای پروژههای مأموریتمحور است.
عضو هیئت علمی دانشگاه هرمزگان و از مجریان مأموریتهای دانشگاهی افزود: بسیاری از فعالیتهای تخصصی در حوزه شیلات و اقتصاد دریاپایه، از جمله توسعه فناوری، ایجاد و تجهیز زیرساختهای پژوهشی، انجام مطالعات میدانی، گسترش همکاریهای بینالمللی و تجاریسازی نتایج پژوهش، به منابع مالی مستمر نیاز دارند و تأمین آنها فراتر از اعتبارات معمول دانشگاه است.
به گفته وی، در نتیجه روند اجرای برخی برنامهها بیش از آنکه به ظرفیت علمی دانشگاه وابسته باشد، تحت تأثیر محدودیتهای مالی قرار میگیرد.
دکترعبدلی تصریح کرد: این محدودیتها بر سرعت توسعه زیرساختها، اجرای پروژههای کاربردی، تداوم برخی همکاریهای مشترک و گسترش تعامل با بخش خصوصی تأثیر گذاشته است.
وی در عین حال خاطرنشان کرد: دانشگاه هرمزگان تلاش کرده است با استفاده از قراردادهای پژوهشی، جذب حمایت دستگاههای اجرایی، توسعه همکاری با صنعت و مشارکت در طرحهای ملی و بینالمللی، بخشی از این کمبودها را جبران کرده و روند اجرای مأموریت را حفظ کند.
عضو هیئت علمی دانشگاه هرمزگان تأکید کرد: با وجود این، برای دستیابی به نتایج پایدار، پیشبینی اعتبارات مشخص و سازوکارهای حمایتی متناسب با مأموریتهای تخصصی دانشگاهها ضروری به نظر میرسد.
دکترعبدلی مهمترین تجربه دانشگاه هرمزگان در اجرای این مأموریت را استقرار رویکردی مسئلهمحور در آموزش، پژوهش و فناوری با تمرکز بر نیازهای واقعی صنعت شیلات و اقتصاد دریاپایه استان عنوان کرد و گفت: این رویکرد زمینه را برای تبدیل ظرفیتهای علمی دانشگاه به راهکارهای عملی و ایجاد ارتباط مؤثر میان دانشگاه، صنعت و دستگاههای اجرایی فراهم کرد.
وی افزود: در این چارچوب، اجرای پروژه امکانسنجی تولید میگوی SPF، توسعه فناوری و تولید تجاری گونههای مختلف جلبک، راهاندازی مرکز پیشرفته تحقیق و توسعه آبزیان، گسترش همکاریهای علمی و پژوهشی بینالمللی، تشکیل اتاق فکر تخصصی شیلات، توسعه آموزشهای مهارتی و کارآفرینانه و پیگیری ایجاد پژوهشکده مکران، از مهمترین تجربههای موفق دانشگاه به شمار میروند.
به گفته دکترعبدلی، این اقدامات علاوه بر تقویت توان علمی و پژوهشی دانشگاه، به توسعه نوآوری، تجاریسازی دستاوردهای پژوهشی و ارائه راهکارهای کاربردی برای رفع نیازهای اولویتدار استان و کمک به حل مسائل اساسی در حوزه علوم دریایی کمک کرده است.
وی در ادامه اظهار کرد: برآیند این تجربه نشان میدهد که همراستایی مأموریت دانشگاه با اولویتهای توسعه استان، تعامل مستمر با ذینفعان، بهرهگیری از ظرفیت اعضای هیأت علمی، حمایت مدیریتی، تمرکز بر پروژههای تقاضامحور و ایجاد سازوکارهای شفاف و تسهیلکننده برای واگذاری پروژههای مسئلهمحور دستگاههای اجرایی به دانشگاهها، از مهمترین عوامل موفقیت در اجرای مأموریت دانشگاهی است.
دکترعبدلی در پاسخ به این پرسش که برای تبدیل مأموریتگرایی از سطح بخشنامه به یک رویکرد پایدار و اثربخش چه تغییراتی ضروری است، گفت: برای آنکه مأموریتگرایی از سطح یک برنامه اجرایی موقت فراتر رفته و به رویکردی پایدار و اثربخش در نظام آموزش عالی تبدیل شود، تغییراتی در سه سطح ضروری است.
وی توضیح داد: در سطح نهادی و سیاستی، گنجاندن مأموریتهای تخصصی دانشگاهها در برنامههای توسعه ملی و استانی با جایگاه و اعتبار مشخص، اصلاح نظام ارزیابی دانشگاهها با تأکید بر نقش آنها در حل مسائل جامعه و توسعه منطقهای، و تأمین منابع مالی پایدار و اختصاصی برای مأموریتهای تخصصی ضروری است.
دکترعبدلی افزود: در سطح مدیریتی، افزایش اختیارات دانشگاهها در اجرای برنامههای مأموریتمحور، تضمین تداوم برنامهها مستقل از تغییرات مدیریتی، و واگذاری هدفمند مسائل و پروژههای تخصصی استان به دانشگاهها اهمیت اساسی دارد.
وی ادامه داد: در سطح همکاری نیز تقویت همکاری مستمر و نهادینه میان دانشگاه، صنعت و دستگاههای اجرایی، حمایت ساختارمند از تجاریسازی دستاوردهای پژوهشی، و مشارکت فعال و رسمی دانشگاه در فرآیندهای تصمیمسازی و برنامهریزی استانی ضروری به نظر میرسد.
وی در پایان تأکید کرد: در صورت تحقق این تغییرات، مأموریتگرایی به ابزاری راهبردی برای ارتقای کیفیت آموزش عالی، حل مسائل منطقهای و کمک به توسعه پایدار کشور تبدیل خواهد شد.