تبدیل خودرو‌های معمولی به وسایل نقلیه خودران با استفاده از نرم‌افزار متن‌باز

باشگاه خبرنگاران جوان؛ جواد فراهانی - نرمافزاری که نیروی محرکه خودروهای خودران را تأمین می‌کند، دیگر در انحصار سیستم‌های اختصاصی شرکت‌هایی نیست که میلیاردها دلار صرف این فناوری کردهاند. سیستم‌های متنبازِ دستیار راننده مانند «Openpilot» محصول شرکت Comma AI اکنون به هر کسی که دانش فنی داشته باشد، اجازه می‌دهند تا خودروی خود را به یک وسیله نقلیه خودران تبدیل کند. کاربران می‌توانند با هزینه‌ای در حدود ۱۰۰۰ دلار، کیتی از شرکت Comma خریداری کنند و خودروی خود را به حسگرها و دوربین‌های مورد نیاز برای رانندگی خودکار مجهز سازند.

اگرچه سیستم «رانندگی کاملاً خودکار» (FSD) تسلا و تاکسی‌های رباتیک Waymo توجه زیادی را به خود جلب کردهاند، اما سیستم‌های رانندگی با قابلیت نصب توسط کاربر، تا حد زیادی از کانون توجه دور ماندهاند. با این حال، به گزارش وبسایت *Futurism*، گسترش این فناوری در حال برانگیختن واکنش‌های قابلپیشبینی است؛ به‌ویژه با توجه به امکان تغییر سیستم‌های رانندگی و اجرای نرمافزارهای جایگزین که عملاً سیستم‌های اختصاصی خودروسازان را دور می‌زنند.

تجرب‌های بحثبرانگیز در رانندگی

آخر هفته گذشته، مردی به نام مایک لاباربرا (Mike LaBarbera) ویدیویی در شبکه اجتماعی X منتشر کرد که تسلا مدل Y او را در حال رانندگی خودکار با استفاده از «Comma Four» جدیدترین سختافزار رانندگی خودکار شرکت Comma AI نشان می‌داد.

لاباربرا اظهار داشت: «اشتراک سرویس رانندگی کاملاً خودکار (FSD) من ژانویه گذشته به پایان رسید و این سیستم اتوپایلوت (Autopilot) تسلا نیست.»

او با افتخار افزود که با استفاده از این جایگزین متنباز، «دیگر نیازی به اجاره یک سیستم بسته (انحصاری) ندارد.» لاباربرا توضیح داد که سیستم هدایت‌کننده خودرو در این ویدیو، «Sunnypilot» بوده است؛ نسخ‌های اصلاح‌شده از Openpilot که در واقع ویرایشی سفارشی‌سازی‌شده از آن نرمافزار محسوب می‌شود.

اگرچه این ویدیو پیشرفت‌های حاصل‌شده در فناوری رانندگی خودکار را به نمایش می‌گذارد، اما نگرانی‌هایی را نیز در میان برخی ناظران برانگیخته است؛ نگرانی‌هایی پیرامون سهولت نصب فناوری‌های سفارشی کنترل خودرو و احتمال اعمال تغییرات نرمافزاری گوناگون بر روی سیستم‌های رانندگی.

کایرو اسمیت (Cairo Smith)، نویسندهای که پستی با لایک‌های بیشتر نسبت به پست اصلی منتشر کرد، نوشت: «به گمانم نباید به افراد اجازه داد هر نرمافزاری که می‌خواهند را روی خودروهای خودرانشان اجرا کنند؛ اینجا بازی *Skyrim* روی لینوکس نیست؛ نمی‌توانید در بزرگراه از مادها (mod ها) استفاده کنید.»

برخی از تندترین انتقادها از سوی کسانی مطرح شد که ظاهراً حامی تلاش‌های رایج و اصلی در حوزه رانندگی خودکار هستند؛ یک نظر بحثبرانگیز به خطر بروز تصادفات مرگبار ناشی از انتخابِ اجرای «نرمافزار متنباز با ۳۰۰۰ ستاره (در گیتهاب) به‌جای خرید سیستمی که واقعاً عملکرد خوبی دارد» در خودرویی که ذاتاً برای رانندگی خودکار طراحی شده (مانند تسلا) اشاره داشت؛ در حالی که کاربری دیگر، کل این ایده را یک «شوخی» تلقی کرد.

تحقیقات پس از وقوع پنج تصادف

نگرانی‌ها فراتر از بحث‌های آنلاین رفته و سیستم «Openpilot» توجه نهادهای نظارتی فدرال را به خود جلب کرده است. هفته گذشته، «اداره ملی ایمنی ترافیک بزرگراه‌های آمریکا» (NHTSA) تحقیقاتی را درباره شرکت «Comma AI» آغاز کرد؛ این اقدام در پی وقوع پنج تصادف برای خودروهای مجهز به سیستم Openpilot صورت گرفت. در هر یک از این موارد، خودروها با وسایل نقلی‌های که در همان لاین حرکتی با سرعت کم در حرکت یا متوقف بودند برخورد کردند که منجر به ۱۱ مورد جراحت و سه مورد مرگومیر شد.

بر اساس گزارش وبسایت *Electrek*، این تحقیقات شامل ۳۰ هزار دستگاه تولیدی Comma (از جمله مدل «Comma Four») می‌شود و به‌طور خاص بر نحوه بازاریابی شرکت Comma AI تمرکز دارد. این شرکت وعده «رانندگی بدون دخالت دست برای خودرویی که هماکنون مالک آن هستید» را می‌دهد، حال آنکه در بخش جزئیات و شرایط استفاده (متن ریز قرارداد) قید شده است که این خودروها نیازمند نظارت مداوم راننده هستند. همین تناقض، بحث‌ها را درباره نحوه استفاده از این سیستم‌ها و محدودیت‌های واقعی قابلیت‌های آن‌ها دامن می‌زند.

پیچیدگی دیگر ماجرا این است که بسیاری از کاربران از سیستم Comma در شکل اصلی و استاندارد آن استفاده نمی‌کنند، بلکه نسخه‌های تغییریافته (مودیفای‌شده) را نصب می‌کنند. این مسئله پرسش‌هایی را درباره چگونگی تأثیر نامحسوس این تغییرات بر ایمنی خودرو ایجاد می‌کند؛ به‌ویژه با در نظر گرفتن فقدان سازوکار پاسخگویی شفافی که معمولاً در سیستم‌های طراحی‌شده توسط شرکت‌های بزرگ تجاری (مانند تسلا) وجود دارد. افزون بر این، گسترش ابزارهای برنامهنویسی هوش مصنوعی، این احتمال را کاملاً تقویت می‌کند که کاربری بیتجربه با استفاده از مدل‌های هوش مصنوعی، سیستم Openpilot را مطابق با سلیقه و مشخصات مدنظر خود شخصی‌سازی کند. در صورت عدم مداخله جدی نهادهای نظارتی، ممکن است ناچار شویم به همزیستی در جاده‌ها با شمار فزایندهای از سیستم‌های رانندگی خودکاری عادت کنیم که توسط خودِ مالکان خودرو ساخته شدهاند — امری که به لطف دسترسی آسان به نرمافزارهای متنباز و سختافزارهای قابلنصب و تغییرپذیر میسر شده است. این روند، بُعد تازه‌ای به بحث‌های جاری پیرامون ایمنی خودروهای خودران و مقررات حاکم بر استفاده از آن‌ها می‌افزاید.

منبع: الیوم السابع