گوش دادن به سیگنالهای بدن میتواند پاسخ ایمنی آن را تغییر دهد
باشگاه خبرنگاران جوان؛ جواد فراهانی - بسیاری معتقدند که نادیده گرفتن درد و ناراحتی بهترین راه برای مقابله با بیماری یا آسیب است و تحمل علائم به فرد کمک میکند تا از آنها عبور کند.
اما یک مطالعه جدید نشان میدهد که ممکن است پیچیدهتر باشد. به جای نادیده گرفتن احساس التهاب، تمرکز بر آن در واقع ممکن است به بدن در تنظیم پاسخ ایمنی خود کمک کند.
این مطالعه که توسط لیرون روزنکرانز، متخصص علوم اعصاب از دانشگاه بار-ایلان در اسرائیل، رهبری شد، نشان داد که توجه به احساس التهاب منجر به کاهش پاسخ التهابی در پوست، در مقایسه با نادیده گرفتن آن، میشود.
محققان این ایده را با استفاده از آزمایش خراش پوستی هیستامین، یک آزمایش رایج که برای مطالعه واکنشهای آلرژیک استفاده میشود، آزمایش کردند.
هنگامی که هیستامین روی پوست اعمال میشود، یک ناحیه متورم و برآمده به نام ادم ظاهر میشود که با قرمزی به نام شعلهور شدن احاطه شده است. اندازه این نواحی را میتوان برای نظارت بر شدت پاسخ التهابی در حدود ۲۰ دقیقه اندازهگیری کرد.
در اولین آزمایش، ۳۷ فرد سالم در دو جلسه جداگانه شرکت کردند. در جلسه اول، محققان از شرکتکنندگان خواستند تا روی احساساتی که در ناحیه سوزن زدن احساس میکنند تمرکز کنند. در جلسه دوم، از آنها خواسته شد تا با تماشای ویدیوهای جذاب، حواس خود را پرت کنند.
سپس محققان آزمایش دوم را با ۲۰ شرکتکننده با استفاده از اشکال انتزاعی انجام دادند. در یک جلسه، شرکتکنندگان از اشکال به عنوان یادآوری برای تمرکز روی پوست تحریکشده استفاده کردند، در حالی که در جلسه دیگر، روی همان اشکال تمرکز کردند و آنها را به عنوان اشیاء دنیای واقعی تصور کردند.
این طرح به محققان اجازه داد تا مشخص کنند که آیا این اثر صرفاً به تمرکز توجه مربوط میشود، نه به شیء مورد تمرکز.
افزایش حس تمرکز و کاهش التهاب
نتایج یک پارادوکس قابل توجه را نشان داد. وقتی شرکتکنندگان روی ناحیه ملتهب تمرکز میکردند، ناراحتی بیشتری را تجربه میکردند که با مطالعات قبلی در مورد تأثیر توجه بر درک درد و احساسات بدنی مطابقت دارد با این حال، خود پاسخ التهابی کمتر مشخص بود.
در آزمایش اول، میانگین اندازه تورم ۳.۵ میلیمتر بود، زمانی که شرکتکنندگان روی حس تمرکز میکردند، در مقایسه با ۵ میلیمتر زمانی که حواسشان پرت میشد. اندازه متوسط سرخ شدن اطراف در حالت تمرکز ۱۰.۶ میلیمتر بود، در حالی که در حالت حواسپرتی ۱۴ میلیمتر بود.
تقریباً ۹۰٪ از شرکتکنندگان هنگام حواسپرتی، پاسخ التهابی بیشتری نشان دادند، به طوری که هم پاسخ تورم و هم سرخ شدن به طور متوسط حدود ۱.۵ برابر بیشتر از حالت تمرکز بود.
همچنین به نظر میرسید که پاسخ التهابی هنگامی که شرکتکنندگان روی حس تمرکز میکردند، سریعتر فروکش میکرد. پس از ۲۰ دقیقه، تورم در حدود ۹۰٪ از شرکتکنندگان متمرکز تثبیت شده یا شروع به کاهش کرده بود، در حالی که این رقم در حالت حواسپرتی تنها ۴۶٪ بود.
آزمایش دوم نتایج مشابهی را به همراه داشت، با التهاب کمتر هنگامی که شرکتکنندگان توجه خود را روی حس درونی متمرکز کردند، که از این ایده حمایت میکند که توزیع توجه ممکن است بر پاسخ ایمنی تأثیر بگذارد.
توجه چگونه ممکن است بر ایمنی تأثیر بگذارد؟
محققان به دنبال درک مکانیسم پشت این پدیده بودند. آنها فرض کردند که تمرکز روی حس، سیگنال بدنی را برای مغز آشکارتر میکند و به طور بالقوه به آن کمک میکند تا اطلاعات بهتری در مورد وضعیت بدن جمعآوری کند و پاسخ ایمنی را بر اساس آن تنظیم کند.
برای آزمایش این موضوع، محققان آزمایش را پس از بیحس کردن ناحیه با لیدوکائین تکرار کردند. وقتی حس تقریباً از بین رفت، اثر تمرکز بر التهاب کاهش یافت، اما به طور کامل از بین نرفت.
این امر محققان را بر آن داشت تا به دنبال مکانیسم دیگری باشند، بنابراین فعالیت سیستم عصبی خودکار شرکتکنندگان را زیر نظر گرفتند.
هیچ تفاوت واضحی در ضربان قلب، رسانایی پوست یا دمای پوست مشاهده نشد. با این حال، محققان تفاوتی در تغییرپذیری ضربان قلب مشاهده کردند، شاخصی که به طور غیرمستقیم برای مطالعه فعالیت سیستم عصبی پاراسمپاتیک استفاده میشود، که در کنار سایر عملکردها، در تنظیم التهاب نیز نقش دارد.
این افزایش مرتبط با توجه درونی حتی پس از بیحس شدن ناحیه نیز ادامه داشت، که نشان میدهد توجه ممکن است از طریق بیش از یک مسیر عصبی بر ایمنی تأثیر بگذارد.
محققان معتقدند که توجه ممکن است به عنوان پیوندی بین سیگنالهای حسی که بدن دریافت میکند و مکانیسمهایی که مغز برای تنظیم پاسخ ایمنی استفاده میکند، عمل کند. این بدان معنا نیست که تفکر میتواند بیماری را درمان کند.
با وجود اهمیت یافتهها، محققان در مورد تفسیر بیش از حد آنها هشدار میدهند. این مطالعه تنها شامل ۵۷ شرکتکننده بود و از یک مدل تجربی محدود مبتنی بر التهاب موقت پوست ناشی از هیستامین استفاده کرد.
هنوز مشخص نیست که آیا این یافتهها در مورد شرایط پیچیدهتر، مانند التهاب مزمن، عفونتها یا بیماریهای خودایمنی نیز صدق میکند یا خیر.
با این حال، این مطالعه شواهد بیشتری را ارائه میدهد که نشان میدهد رابطه مغز و بدن ممکن است پیچیدهتر از آن چیزی باشد که قبلاً تصور میشد. توجه نه تنها نحوه تجربه علائم را تغییر میدهد، بلکه ممکن است بر نحوه پاسخ بدن به سیگنالهایی که ارسال میکند نیز تأثیر بگذارد.
محققان اظهار میکنند که یافتههای آنها از دیدگاه توجه به عنوان عاملی که میتواند در تنظیم سیستم ایمنی نقش داشته باشد، پشتیبانی میکند و دریچهای را برای تحقیقات بیشتر در مورد رابطه بین تجربه حسی و عملکردهای ایمنی بدن باز میکند.
یافتههای این مطالعه در مجله Nature Human Behaviour منتشر شده است.
منبع: Science Alert